Sơ Cứu

Sơ cứu 

    Làm người ai cũng muốn sống lâu , sống khoẻ , sống yên bình , tuy nhiên trong cuộc sống có biết bao điều thật bất ngờ xảy đến cho ta hay cho người thân . Những tai nạn như : bị phỏng , bị ngả té , bị bất tỉnh , bị ra máu nhiều , ngưng thở ..v.v .  

       Dỉ nhiên, việc cứu chửa phải cần đến giới chuyên môn , nhưng có những trường hợp như nạn nhân bị ra máu nhiều hoặc vừa ngưng thở  ... , nếu không được sơ cứu kịp thời , thì khi SAMU hay POMPIERS đến , e rằng ‘’ đã quá muộn ‘’ .

       Mạng người vốn quý , do đó trong phạm vi bài viết này tôi cố gắng trình bày một số khái niệm cơ-bản về sơ cứu để các bạn nắm lấy , rồi tuỳ hoàn cảnh mà ứng dụng khi cần  .

       Điểm đáng lưu ý là trong việc cứu người ‘’yếu tố an toàn ‘’ phải được đặt lên trên hết , trước tiên an toàn cho ta , kế đến cho nạn nhân và sau hết cho những người khác .

       Thí dụ như khi thấy 1 người bị bất tỉnh mà bên cạnh có vật dụng như : cưa điện , khoan điện , máy xấy tóc ... thì việc đầu tiên là phải cúp điện , tháo dụng cụ ra khỏi ổ cắm điện , dời xa tầm tay của trẻ con  , trước khi đụng đến nạn nhân . Nếu không , rất có thể ta cũng sẽ bị đìện giật như nạn nhân .

Tóm lại , trong tất cả trường hợp , khi phát hiện 1 tai nạn  , ta  phải :

·          -  Cẩn thận khi đến cứu nạn nhân ( yếu tố an toàn ) .

·          -  Quan sát , hỏi nạn nhân hoặc nhân chứng  để biết nguyên nhân và tình trạng  .

·          -  Gọi hoặc nhờ gọi cấp cứu

·         -  Sơ cứu ( tuỳ trường hợp )

Trong việc gọi cấp cứu , ngoài điện thoại cố định hay di động ta có thể dùng điện thoại công cộng ( cabine téléphonique ) không cần thẻ điện thoại hoặc từ borne d’appel  (trong các ga xe lửa , xe điện ngầm ... ) gọi cho 1 trong các đơn vị sau :

·          -   SAMU (urgence santé secours médicalisés ) : số 15 .

·          -   Sapeurs Pompiers ( tất cả mọi vấn đề cấp cứu ) : số 18 .

·          -  Police , Gendarmerie , Sécurité : số 17 .

·          -  SAMU Europe ( nếu đang ở nơi nào đó thuộc 25 nước Liên Hiệp Châu Âu) : số 112 .

Khi gọi cho đơn vị cấp cứu , cần nói ngắn gọn , rõ ràng , chỉ kể những gì tai nghe , mắt thấy , tránh phỏng đoán . Những điều cần nói là :

·           -  Cho số điện thoại nơi ta gọi  ( tên nếu cần ) .

·          -   Nguyên do kêu cứu ( tai nạn , bệnh ... ) .

·          -  Hiểm nguy hoặc rủi ro hiện tại  ( hoả hoạn , hoá chất ... ) .

·          -   Địa chỉ chính xác nơi xảy ra tai nạn .

·          -  Số nạn nhân và tình trạng của nạn nhân .

·          -   Điều sơ cứu đã hoặc sẽ thực hiện .

·          -  Xin ý kiến .

( Chỉ gác điện thoại khi được đơn vị cấp cứu dồng ý ) .

thí dụ về việc gọi cấp cứu .

·        Chào SAMU .

·           -  Tôi gọi  Ông từ số 06 12 34 56 78  .

·           -  để báo cho ông : 1 người đàn ông 60 tuổi bị bất tỉnh nhưng còn thở .

·           -  Tôi đã đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S ( position latérale de sécurité ) .

·           -  địa chỉ của chúng tôi là : số 27 , đường Tolbiac , quận 13 Paris , lầu 5 , sẽ có người              đón ông ở cửa vào .

·           -  Tôi có thể gác máy ? .

  Sau đây là vài trường hợp rất cần được sơ cứu :

1-        Trẻ con nuốt vật lạ bị nghẹt thở  hoặc người lớn ăn vội bị nghẹn không thở được - xem thêm link( NGẠT THỞ DO DỊ VẬT - cấp cứu với thủ thuật Heimlich ...)

  

  Triệu chứng là nạn nhân 2 tay ôm cổ , miệng há hốc , không ho được và không thở được .

  Ta để nạn nhân đứng , đầu hơi khom về phía trước . Ta đứng phía sau , 1tay ta đở nhẹ ngực nạn nhân , bàn tay kia vổ mạnh 5 lần vào lưng nạn nhân ở phần giữa 2 xương bả vai . Vật lạ sẻ văng ra , hoặc nếu còn trong miệng , ta có thể dùng 2 ngón tay lấy ra . Nạn nhân sẽ ho và thở lại được  .

 

  Nếu chưa có kết quả , ta làm thêm phương pháp HEIMLICH :

thủ thuật Heimlich

Nạn nhân vẫn trong tư thế đứng , đầu hơi khom về trước . Ta đứng sát lưng nạn nhân , 1 nắm tay ta đặt trước bụng nạn nhân , vị trí ở giữa xương mỏ ác ( sternum ) và rốn , phần lưng bàn tay hướng lên trên  . Bàn tay kia của ta chụp lên nắm tay trước  rồi dùng 2 tay kéo ép mạnh bụng nạn nhân hướng từ dưới lên ( hình 1-b ) . Vật lạ sẽ văng ra .

  Động tác vổ lưng và phương pháp HEIMLICH có thể lập lại nhiều lần cho đến khi có kết quả . Sau đó ta gọi số 15 để xin thêm ý  .

  Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngưng thở , ta áp dụng  phương pháp R.C.P  ( réanimation cardio- pulmonaire ) trình bày ở phần sau .

  
Trường hợp trẻ dưới 1 tuổi bị nghẹt thở  . Ta để trẻ nằm sấp trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi , bàn tay ta giữ đầu trẻ ( 2 ngón trỏ và giữa đặt 2 bên miệng ), đầu trẻ hơi chút xuống thấp . Cũng dùng bàn tay vổ 5 cái trên lưng trẻ như đã trình bày trước .

  Nếu chưa có kết quả , để trẻ nằm ngửa trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi, bàn tay đở đầu trẻ (đầu hơi chút xuống ) , dùng phần thịt ( tránh dùng móng ) của 2 ngón tay trỏ và giữa của bàn tay kia ấn 5 cái phần dưới cùng của xương mỏ ác trẻ  .

  Ta lấy vật lạ ra khỏi miệng trẻ  , dổ dành trẻ và gọi số 15 xin ý kiến .

  Trường hợp cổ họng không bị bít hoàn toàn , nạn nhân còn thở được , không nên vổ lưng hay dùng phương pháp Heimlich mà nên gọi số 15 xin ý kiến .

2 - Nạn nhân bị ra máu nhiều :

vị thế thích hợp là nằm

  Lượng máu ở người đàn ông khoảng 4,7 lít , đàn bà 3,7 lít . Nếu bị mất máu nhiều , nạn nhân có thể chết trong thời gian ngắn . Do đó , khi thấy vết thương ra máu nhiều , điều cần thiết là phải cầm máu ngay bằng cách dùng bàn tay ta nắm chặt vết thương ( nếu tay ta sạch hay không có vết trầy , sướt ) . Điểm cần lưu ý là nhiều thứ bệnh có thể truyền qua đường máu , do đó , để được an toàn ta nên mang găng hoặc để tay ta trong 1 túi plastic  . Vị thế thích hợp nhất cho người bị ra máu nhiều là nằm và vết thương phải luôn được giữ chặt .

  Trường hợp ta phải đi gọi cấp cứu , có thể dùng băng ( pansement ) vải hoặc giấy buộc đủ chặt vết thương để tránh máu chảy trở lại , nhưng nhớ dùng chăn , drap ... phủ nạn nhân để chống lạnh , đồng thời luôn quan sát vết thương cũng như an ủi , động viên nạn nhân .

  Nếu việc bịt chặt vết thương hay băng bó không đủ hiệu quả hoặc nếu vết thương do bị gảy hở hay có vật lạ ( dao , vật bén nhọn , mảnh thuỷ tinh ... ) hoặc không tìm được vật gì để băng bó , ta phải nghĩ ngay đến việc cầm máu từ xa ( compression à distance ) ở những điểm theo hình .

điểm ấn động mạch ở háng

-          Trường hợp vết thương ở chân : dùng nắm tay ấn mạnh động mạch ở điểm giữa lằn gấp của háng  .

điểm ấn động mạch cánh tay

-          Trường hợp vết thương ở tay : bàn tay ta( trừ ngón cái )đặt dưới cánh tay trên của tay bị thương của nạn nhân . Ngón cái ta đặt vào phần lỏm giữa 2 bắp thịt , vặn nhẹ bắp thịt của nạn nhân và ấn ngón cái ta vào hướng xương theo hình  .

điểm ấn động mạch cổ

-          Trường hợp vết thương ở đầu : dùng 4 ngón của bàn tay ta tựa sau cổ nạn nhân , ngón cái ấn mạnh vào động mạch ở xương cổ theo hình .

Tuyệt đối không được lấy vật lạ ra khỏi vết thương ( vì có thể làm tăng việc ra máu ) . Trường hợp mỏi tay , có thể đổi tay khác , nhưng không được nới lỏng điểm đả ấn .

Trong một số trường hợp như phải đi kêu cứu hoặc phải đi cứu nhiều nạn nhân hay việc ấn động mạch  không hiệu quả ta có thể thay bằng  cột chặn mạch máu ( làm garrot ) , cách làm như sau :

làm garrot

-          1 tay ta vẫn ấn mạnh ở point de compression ( chân , tay ) .

-          gấp đôi vật  để làm garrot ( cà vạt , khăn choàng cổ , dây rộng bản và không co dản  ... ) , lòn dưới tay hay chân bị thương của nạn nhân , 2 đầu dây ở phía ta .

-          đầu gối ta đè trên 1 đầu dây , đầu dây kia luồn qua mắt dây ( boucle formée ), siết từ từ đến khi máu không còn chảy và cột gút 2 đầu dây ( để nạn nhân không thể tháo ra ) . ghi giờ làm garrot  và gọi cấp cứu . Tuyệt đối không được nới lỏng garrot và nhớ bảo vệ nạn nhân chống lạnh , trông chừng vết thương và an ủi nạn nhân .

3 - Nạn nhân bị bất tỉnh nhưng còn thở :

  Khi thấy 1 nạn nhân bị bất tỉnh ( không trả lời câu hỏi của ta như ông có nghe tôi không ? , có đau không ? ... hoặc không phản ứng khi ta yêu cầu mở mắt hay siết nhẹ tay ta ... ) ta cần biết thêm nạn nhân có còn thở không ? , có bị ra máu không ? .

  Trường hợp thấy nạn nhân bị ra máu phải cầm máu ngay . 

Còn muốn biết nạn nhân có còn thở không thì áp tai và má ta sát mũi nạn nhân . Tai để nghe tiếng động bình thường  hoặc không bình thường của sự thở , má để nhận biết luồng không khí do nạn nhân thở ra . Đồng thời  dùng mắt để quan sát sự phồng lên , xẹp xuống của bụng hay ngực nạn nhân .

  Nếu nạn nhân đã ngưng thở , ta áp dụng ngay pháp R.C.P ( réanimation cardio-pulmonaire ) sẽ trình bày ở phần sau .

thế nằm nghiêng an toàn PLS

  Nếu nạn nhân còn thở , ta phải đặt ngay nạn nhân trong tư thế P.L.S  ( position latérale de sécurité ) sau khi đã hoặc nhờ báo cho đơn vị cấp cứu . 
Khi nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm ngửa  , lưỡi rụt về sau , lối dẩn không khí bị nghẽn , sẽ khó thở hoặc không thở được , do đó cần làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân :

-          tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút cổ áo , nút quần ...  .

-          đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau , cằm được nâng lên .

-          Mở miệng nạn nhân để xem có vật lạ ( như chewingum ...) để lấy ra .

thực hiện tư thế PLS

Cách đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S  :

-          tháo kính nạn nhân ( nếu có ) .

-          đặt 2 chân nạn nhân sát nhau .

-          đặt 1 cánh tay  nạn nhân thẳng góc với thân mình , gập cùi chỏ thẳng góc với   cánh tay tức sao cho cánh tay dưới song song với thân mình và bàn tay ngửa lên trên  .

-          Ta quỳ cạnh nạn nhân , chập 1 bàn tay ta vào bàn tay kia của nạn nhân , rồi áp lưng bàn tay nạn nhân vào sát tai của y  .

-          Tay kia của ta dựng 1 gối nạn nhân lên sao cho bàn chân vẫn chạm đất  

-          Xoay mình nạn nhân bằng cách đè gối nạn nhân - như 1 đòn bẩy - đến chạm đất ( h.3.d ) . Nếu vai nạn nhân không xoay hoàn toàn , dùng 2 gối ta giữ gối nạn nhân để thân mình nạn nhân không xoay trở lại vị trí củ . Dùng bàn tay ( tay  vừa kéo gối nạn nhân ) đè lên vai nạn nhân để hoàn tất việc xoay  .

-          Rút nhẹ bàn tay ta còn chập ở tay nạn nhân bằng cách dùng tay kia giữ lấy cùi chỏ của nạn nhân  , sao cho lưng bàn tay nạn nhân vẫn luôn kê dưới má  .

-          đặt chân nạn nhân vị thế thẳng góc với thân mình .

-          Dùng 2 ngón cái và giữa của ta mở miệng nạn nhân ( không động đậy đến đầu ) để chất nước trong miệng chảy ra ngoài  .

·        Trường hợp trẻ con và trẻ sơ sinh , cũng làm P.L.S như người lớn .

·        Riêng phụ nữ mang thai vị trí P.L.S thích hợp phía thân bên trái .

·        Trường hợp vết thương ở ngực , chân , tay  , vị thế P.L.S thích hợp nằm về phía có thương tích .

·        Nếu nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm sấp , ta chỉ giúp thêm cho vị thế vững (stable )  và làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân .

Việc đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S có thể gây tổn thương cho cột sống đặc biệt ở cổ , nhưng để nạn nhân thở được  vẫn  quan trọng hơn .

4- Nạn nhân ngưng thở :

  Khi nạn nhân ngưng thở , nếu không được sơ cứu ngay , tính mệnh sẽ bị nguy ngập . Trong bất kỳ trường hợp : chết đuối , trúng độc , bị điện giật , bệnh ..v.v .. , sau 2 lần được thổi không khí tiếp hơi , nhưng nạn nhân vẫn ngưng thở và mạch máu ngưng nhảy , phải lập tức thực hiện ngay việc sơ cứu R.C.P  (réanimation cardio-pulmonaire ) để tiếp dưỡng khí và làm luân lưu nhân tạo ( artificiellement ) máu cho cơ thể nạn nhân đồng thời gọi hay nhờ gọi báo ngay cho đơn vị cấp cứu như SAMU , POMPIERS .

  Phương pháp R.C.P :

-          đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt bằng , cứng .

-          Tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút áo-quần , đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau để giúp lối dẩn không khí được thông .

-          Thực hiện 2 lần thổi không khí vào miệng nạn nhân vừa đủ để ngực nạn nhân phồng lên , mỗi hơi thổi khoảng 5 giây ( nhớ dùng 2ngón cái và trỏ kẹp mũi nạn nhân để không khí không thoát ra , cũng như trước đó đã kiểm xem không có vật gì trong miệng nạn nhân ) .  
Cũng có thể thổi hơi vào mũi nạn nhân thay vì thổi vào miệng ( trường hợp này phải bịt kín miệng nạn nhân thay vì kẹp mũi ) và cũng có thể thổi cả vào mũi và miệng cùng lúc trường hợp trẻ dưới 1 tuổi ( miệng ta phủ cả miệng và mũi trẻ ‘’ bouche à bouche et nez ) , nhưng với trẻ con , ta chỉ thổi hơi khoảng 3 giây thôi .

làm RCP người lớn

-          đợi khoảng 10 giây , nếu không có dấu hiệu của sự thở trở lại , ta làm tiếp việc ép ngực nạn nhân ( compression thorax ) 15 lần ở vùng dưới của phần giữa xương mỏ ác ( sternum ) và phần trủng của cổ với nhịp điệu 100 lần ấn / 1 phút .

Sau đó , thổi lại 2 lần hơi , ngưng 10 giây rồi ấn ngực 15 lần ...  ...  ...  cho đến khi nạn nhân thở lại được và tim hoạt động lại .

làm RCP cho trẻ từ 1 đến 8 tuổi

Với trẻ từ 1 đến 8 tuổi : sau 1 lần thổi hơi  ta chỉ dùng gót của 1bàn tay ( talon d’une seule main ) để ấn ngực thay vì dùng cả 2 bàn tay như cho người lớn  cũng với nhịp độ 100 lần / 1 phút .

làm RCP cho trẻ dưới 1 tuổi

Nếu trẻ dưới 1 tuổi : dùng phần thịt ( pulpe ) của 2 ngón trỏ và giữa ấn 5 lần phần ngực dưới xương mỏ ác  ( sternum ) , luân phiên 1 lần thổi hơi , rồi 5 lần ấn  ... cũng cùng nhịp độ như người lớn  .

Trường hợp đặc biệt , sau 2 lần được thổi hơi tiếp dưỡng khí , nạn nhân có phản ứng như cử động , ho ... nhưng vẫn không thở được , ta thực hiện tiếp 10 đến 12 lần thổi hơi ( 1 phút ) mỗi hơi 5 giây cho người lớn ; 20 lần (1 phút ) thổi hơi , mỗi hơi 3 giây cho trẻ dưới 8 tuổi . Sau đó , tiếp tục  pháp ấn ngực  như trên .

Nếu sự lưu thông của máu nạn nhân vãn hồi , ta tiếp tục việc thổi hơi và quan sát sự lưu thông của máu sau mỗi phút thổi hơi .

Nếu ta thổi hơi đúng cách , nhưng ngực nạn nhân không phồng lên , tức ống dẩn khí bị nghẹt , phải dùng phương pháp ép ngực ( compression thoracique ) để trục vật lạ ra , nhưng trước đó cần xem kỷ lại miệng nạn nhân coi có vật gì không .

Khi vật lạ đã được lấy ra , ta tiếp tục thổi hơi  và ấn ngực nạn nhân cho tới khi SAMU hay Pompiers đến .

Việc sơ cứu rất hữu ích và cần thiết , nhưng không thể thay thế  cho giới chuyên môn SAMU, Pompiers ... do đó trong mọi trường hợp của tai nạn , phải báo ngay cho những đơn vị này  để được cứu chửa hoặc xin ý kiến .

Nếu có thể , nên liên lạc với Protection Civile de Paris  địa chỉ số   6 , rue Larrey - 75005 Paris , điện thoại  01.43.37.01.01 hoặc  contact@protectioncivile.org    , xin học khoá AFPS (khoảng 10 giờ ) để biết được tường tận hơn về sơ cứu .

                                                                                 Paris, xuân 2006 .

                                                                                        T.K.D

-

Sơ cứu 

    Làm người ai cũng muốn sống lâu , sống khoẻ , sống yên bình , tuy nhiên trong cuộc sống có biết bao điều thật bất ngờ xảy đến cho ta hay cho người thân . Những tai nạn như : bị phỏng , bị ngả té , bị bất tỉnh , bị ra máu nhiều , ngưng thở ..v.v .  

       Dỉ nhiên, việc cứu chửa phải cần đến giới chuyên môn , nhưng có những trường hợp như nạn nhân bị ra máu nhiều hoặc vừa ngưng thở  ... , nếu không được sơ cứu kịp thời , thì khi SAMU hay POMPIERS đến , e rằng ‘’ đã quá muộn ‘’ .

       Mạng người vốn quý , do đó trong phạm vi bài viết này tôi cố gắng trình bày một số khái niệm cơ-bản về sơ cứu để các bạn nắm lấy , rồi tuỳ hoàn cảnh mà ứng dụng khi cần  .

       Điểm đáng lưu ý là trong việc cứu người ‘’yếu tố an toàn ‘’ phải được đặt lên trên hết , trước tiên an toàn cho ta , kế đến cho nạn nhân và sau hết cho những người khác .

       Thí dụ như khi thấy 1 người bị bất tỉnh mà bên cạnh có vật dụng như : cưa điện , khoan điện , máy xấy tóc ... thì việc đầu tiên là phải cúp điện , tháo dụng cụ ra khỏi ổ cắm điện , dời xa tầm tay của trẻ con  , trước khi đụng đến nạn nhân . Nếu không , rất có thể ta cũng sẽ bị đìện giật như nạn nhân .

Tóm lại , trong tất cả trường hợp , khi phát hiện 1 tai nạn  , ta  phải :

·          -  Cẩn thận khi đến cứu nạn nhân ( yếu tố an toàn ) .

·          -  Quan sát , hỏi nạn nhân hoặc nhân chứng  để biết nguyên nhân và tình trạng  .

·          -  Gọi hoặc nhờ gọi cấp cứu

·         -  Sơ cứu ( tuỳ trường hợp )

Trong việc gọi cấp cứu , ngoài điện thoại cố định hay di động ta có thể dùng điện thoại công cộng ( cabine téléphonique ) không cần thẻ điện thoại hoặc từ borne d’appel  (trong các ga xe lửa , xe điện ngầm ... ) gọi cho 1 trong các đơn vị sau :

·          -   SAMU (urgence santé secours médicalisés ) : số 15 .

·          -   Sapeurs Pompiers ( tất cả mọi vấn đề cấp cứu ) : số 18 .

·          -  Police , Gendarmerie , Sécurité : số 17 .

·          -  SAMU Europe ( nếu đang ở nơi nào đó thuộc 25 nước Liên Hiệp Châu Âu) : số 112 .

Khi gọi cho đơn vị cấp cứu , cần nói ngắn gọn , rõ ràng , chỉ kể những gì tai nghe , mắt thấy , tránh phỏng đoán . Những điều cần nói là :

·           -  Cho số điện thoại nơi ta gọi  ( tên nếu cần ) .

·          -   Nguyên do kêu cứu ( tai nạn , bệnh ... ) .

·          -  Hiểm nguy hoặc rủi ro hiện tại  ( hoả hoạn , hoá chất ... ) .

·          -   Địa chỉ chính xác nơi xảy ra tai nạn .

·          -  Số nạn nhân và tình trạng của nạn nhân .

·          -   Điều sơ cứu đã hoặc sẽ thực hiện .

·          -  Xin ý kiến .

( Chỉ gác điện thoại khi được đơn vị cấp cứu dồng ý ) .

thí dụ về việc gọi cấp cứu .

·        Chào SAMU .

·           -  Tôi gọi  Ông từ số 06 12 34 56 78  .

·           -  để báo cho ông : 1 người đàn ông 60 tuổi bị bất tỉnh nhưng còn thở .

·           -  Tôi đã đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S ( position latérale de sécurité ) .

·           -  địa chỉ của chúng tôi là : số 27 , đường Tolbiac , quận 13 Paris , lầu 5 , sẽ có người              đón ông ở cửa vào .

·           -  Tôi có thể gác máy ? .

  Sau đây là vài trường hợp rất cần được sơ cứu :

1-        Trẻ con nuốt vật lạ bị nghẹt thở  hoặc người lớn ăn vội bị nghẹn không thở được - xem thêm link( NGẠT THỞ DO DỊ VẬT - cấp cứu với thủ thuật Heimlich ...)

  

  Triệu chứng là nạn nhân 2 tay ôm cổ , miệng há hốc , không ho được và không thở được .

  Ta để nạn nhân đứng , đầu hơi khom về phía trước . Ta đứng phía sau , 1tay ta đở nhẹ ngực nạn nhân , bàn tay kia vổ mạnh 5 lần vào lưng nạn nhân ở phần giữa 2 xương bả vai . Vật lạ sẻ văng ra , hoặc nếu còn trong miệng , ta có thể dùng 2 ngón tay lấy ra . Nạn nhân sẽ ho và thở lại được  .

 

  Nếu chưa có kết quả , ta làm thêm phương pháp HEIMLICH :

thủ thuật Heimlich

Nạn nhân vẫn trong tư thế đứng , đầu hơi khom về trước . Ta đứng sát lưng nạn nhân , 1 nắm tay ta đặt trước bụng nạn nhân , vị trí ở giữa xương mỏ ác ( sternum ) và rốn , phần lưng bàn tay hướng lên trên  . Bàn tay kia của ta chụp lên nắm tay trước  rồi dùng 2 tay kéo ép mạnh bụng nạn nhân hướng từ dưới lên ( hình 1-b ) . Vật lạ sẽ văng ra .

  Động tác vổ lưng và phương pháp HEIMLICH có thể lập lại nhiều lần cho đến khi có kết quả . Sau đó ta gọi số 15 để xin thêm ý  .

  Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngưng thở , ta áp dụng  phương pháp R.C.P  ( réanimation cardio- pulmonaire ) trình bày ở phần sau .

  
Trường hợp trẻ dưới 1 tuổi bị nghẹt thở  . Ta để trẻ nằm sấp trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi , bàn tay ta giữ đầu trẻ ( 2 ngón trỏ và giữa đặt 2 bên miệng ), đầu trẻ hơi chút xuống thấp . Cũng dùng bàn tay vổ 5 cái trên lưng trẻ như đã trình bày trước .

  Nếu chưa có kết quả , để trẻ nằm ngửa trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi, bàn tay đở đầu trẻ (đầu hơi chút xuống ) , dùng phần thịt ( tránh dùng móng ) của 2 ngón tay trỏ và giữa của bàn tay kia ấn 5 cái phần dưới cùng của xương mỏ ác trẻ  .

  Ta lấy vật lạ ra khỏi miệng trẻ  , dổ dành trẻ và gọi số 15 xin ý kiến .

  Trường hợp cổ họng không bị bít hoàn toàn , nạn nhân còn thở được , không nên vổ lưng hay dùng phương pháp Heimlich mà nên gọi số 15 xin ý kiến .

2 - Nạn nhân bị ra máu nhiều :

vị thế thích hợp là nằm

  Lượng máu ở người đàn ông khoảng 4,7 lít , đàn bà 3,7 lít . Nếu bị mất máu nhiều , nạn nhân có thể chết trong thời gian ngắn . Do đó , khi thấy vết thương ra máu nhiều , điều cần thiết là phải cầm máu ngay bằng cách dùng bàn tay ta nắm chặt vết thương ( nếu tay ta sạch hay không có vết trầy , sướt ) . Điểm cần lưu ý là nhiều thứ bệnh có thể truyền qua đường máu , do đó , để được an toàn ta nên mang găng hoặc để tay ta trong 1 túi plastic  . Vị thế thích hợp nhất cho người bị ra máu nhiều là nằm và vết thương phải luôn được giữ chặt .

  Trường hợp ta phải đi gọi cấp cứu , có thể dùng băng ( pansement ) vải hoặc giấy buộc đủ chặt vết thương để tránh máu chảy trở lại , nhưng nhớ dùng chăn , drap ... phủ nạn nhân để chống lạnh , đồng thời luôn quan sát vết thương cũng như an ủi , động viên nạn nhân .

  Nếu việc bịt chặt vết thương hay băng bó không đủ hiệu quả hoặc nếu vết thương do bị gảy hở hay có vật lạ ( dao , vật bén nhọn , mảnh thuỷ tinh ... ) hoặc không tìm được vật gì để băng bó , ta phải nghĩ ngay đến việc cầm máu từ xa ( compression à distance ) ở những điểm theo hình .

điểm ấn động mạch ở háng

-          Trường hợp vết thương ở chân : dùng nắm tay ấn mạnh động mạch ở điểm giữa lằn gấp của háng  .

điểm ấn động mạch cánh tay

-          Trường hợp vết thương ở tay : bàn tay ta( trừ ngón cái )đặt dưới cánh tay trên của tay bị thương của nạn nhân . Ngón cái ta đặt vào phần lỏm giữa 2 bắp thịt , vặn nhẹ bắp thịt của nạn nhân và ấn ngón cái ta vào hướng xương theo hình  .

điểm ấn động mạch cổ

-          Trường hợp vết thương ở đầu : dùng 4 ngón của bàn tay ta tựa sau cổ nạn nhân , ngón cái ấn mạnh vào động mạch ở xương cổ theo hình .

Tuyệt đối không được lấy vật lạ ra khỏi vết thương ( vì có thể làm tăng việc ra máu ) . Trường hợp mỏi tay , có thể đổi tay khác , nhưng không được nới lỏng điểm đả ấn .

Trong một số trường hợp như phải đi kêu cứu hoặc phải đi cứu nhiều nạn nhân hay việc ấn động mạch  không hiệu quả ta có thể thay bằng  cột chặn mạch máu ( làm garrot ) , cách làm như sau :

làm garrot

-          1 tay ta vẫn ấn mạnh ở point de compression ( chân , tay ) .

-          gấp đôi vật  để làm garrot ( cà vạt , khăn choàng cổ , dây rộng bản và không co dản  ... ) , lòn dưới tay hay chân bị thương của nạn nhân , 2 đầu dây ở phía ta .

-          đầu gối ta đè trên 1 đầu dây , đầu dây kia luồn qua mắt dây ( boucle formée ), siết từ từ đến khi máu không còn chảy và cột gút 2 đầu dây ( để nạn nhân không thể tháo ra ) . ghi giờ làm garrot  và gọi cấp cứu . Tuyệt đối không được nới lỏng garrot và nhớ bảo vệ nạn nhân chống lạnh , trông chừng vết thương và an ủi nạn nhân .

3 - Nạn nhân bị bất tỉnh nhưng còn thở :

  Khi thấy 1 nạn nhân bị bất tỉnh ( không trả lời câu hỏi của ta như ông có nghe tôi không ? , có đau không ? ... hoặc không phản ứng khi ta yêu cầu mở mắt hay siết nhẹ tay ta ... ) ta cần biết thêm nạn nhân có còn thở không ? , có bị ra máu không ? .

  Trường hợp thấy nạn nhân bị ra máu phải cầm máu ngay . 

Còn muốn biết nạn nhân có còn thở không thì áp tai và má ta sát mũi nạn nhân . Tai để nghe tiếng động bình thường  hoặc không bình thường của sự thở , má để nhận biết luồng không khí do nạn nhân thở ra . Đồng thời  dùng mắt để quan sát sự phồng lên , xẹp xuống của bụng hay ngực nạn nhân .

  Nếu nạn nhân đã ngưng thở , ta áp dụng ngay pháp R.C.P ( réanimation cardio-pulmonaire ) sẽ trình bày ở phần sau .

thế nằm nghiêng an toàn PLS

  Nếu nạn nhân còn thở , ta phải đặt ngay nạn nhân trong tư thế P.L.S  ( position latérale de sécurité ) sau khi đã hoặc nhờ báo cho đơn vị cấp cứu . 
Khi nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm ngửa  , lưỡi rụt về sau , lối dẩn không khí bị nghẽn , sẽ khó thở hoặc không thở được , do đó cần làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân :

-          tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút cổ áo , nút quần ...  .

-          đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau , cằm được nâng lên .

-          Mở miệng nạn nhân để xem có vật lạ ( như chewingum ...) để lấy ra .

thực hiện tư thế PLS

Cách đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S  :

-          tháo kính nạn nhân ( nếu có ) .

-          đặt 2 chân nạn nhân sát nhau .

-          đặt 1 cánh tay  nạn nhân thẳng góc với thân mình , gập cùi chỏ thẳng góc với   cánh tay tức sao cho cánh tay dưới song song với thân mình và bàn tay ngửa lên trên  .

-          Ta quỳ cạnh nạn nhân , chập 1 bàn tay ta vào bàn tay kia của nạn nhân , rồi áp lưng bàn tay nạn nhân vào sát tai của y  .

-          Tay kia của ta dựng 1 gối nạn nhân lên sao cho bàn chân vẫn chạm đất  

-          Xoay mình nạn nhân bằng cách đè gối nạn nhân - như 1 đòn bẩy - đến chạm đất ( h.3.d ) . Nếu vai nạn nhân không xoay hoàn toàn , dùng 2 gối ta giữ gối nạn nhân để thân mình nạn nhân không xoay trở lại vị trí củ . Dùng bàn tay ( tay  vừa kéo gối nạn nhân ) đè lên vai nạn nhân để hoàn tất việc xoay  .

-          Rút nhẹ bàn tay ta còn chập ở tay nạn nhân bằng cách dùng tay kia giữ lấy cùi chỏ của nạn nhân  , sao cho lưng bàn tay nạn nhân vẫn luôn kê dưới má  .

-          đặt chân nạn nhân vị thế thẳng góc với thân mình .

-          Dùng 2 ngón cái và giữa của ta mở miệng nạn nhân ( không động đậy đến đầu ) để chất nước trong miệng chảy ra ngoài  .

·        Trường hợp trẻ con và trẻ sơ sinh , cũng làm P.L.S như người lớn .

·        Riêng phụ nữ mang thai vị trí P.L.S thích hợp phía thân bên trái .

·        Trường hợp vết thương ở ngực , chân , tay  , vị thế P.L.S thích hợp nằm về phía có thương tích .

·        Nếu nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm sấp , ta chỉ giúp thêm cho vị thế vững (stable )  và làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân .

Việc đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S có thể gây tổn thương cho cột sống đặc biệt ở cổ , nhưng để nạn nhân thở được  vẫn  quan trọng hơn .

4- Nạn nhân ngưng thở :

  Khi nạn nhân ngưng thở , nếu không được sơ cứu ngay , tính mệnh sẽ bị nguy ngập . Trong bất kỳ trường hợp : chết đuối , trúng độc , bị điện giật , bệnh ..v.v .. , sau 2 lần được thổi không khí tiếp hơi , nhưng nạn nhân vẫn ngưng thở và mạch máu ngưng nhảy , phải lập tức thực hiện ngay việc sơ cứu R.C.P  (réanimation cardio-pulmonaire ) để tiếp dưỡng khí và làm luân lưu nhân tạo ( artificiellement ) máu cho cơ thể nạn nhân đồng thời gọi hay nhờ gọi báo ngay cho đơn vị cấp cứu như SAMU , POMPIERS .

  Phương pháp R.C.P :

-          đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt bằng , cứng .

-          Tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút áo-quần , đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau để giúp lối dẩn không khí được thông .

-          Thực hiện 2 lần thổi không khí vào miệng nạn nhân vừa đủ để ngực nạn nhân phồng lên , mỗi hơi thổi khoảng 5 giây ( nhớ dùng 2ngón cái và trỏ kẹp mũi nạn nhân để không khí không thoát ra , cũng như trước đó đã kiểm xem không có vật gì trong miệng nạn nhân ) .  
Cũng có thể thổi hơi vào mũi nạn nhân thay vì thổi vào miệng ( trường hợp này phải bịt kín miệng nạn nhân thay vì kẹp mũi ) và cũng có thể thổi cả vào mũi và miệng cùng lúc trường hợp trẻ dưới 1 tuổi ( miệng ta phủ cả miệng và mũi trẻ ‘’ bouche à bouche et nez ) , nhưng với trẻ con , ta chỉ thổi hơi khoảng 3 giây thôi .

làm RCP người lớn

-          đợi khoảng 10 giây , nếu không có dấu hiệu của sự thở trở lại , ta làm tiếp việc ép ngực nạn nhân ( compression thorax ) 15 lần ở vùng dưới của phần giữa xương mỏ ác ( sternum ) và phần trủng của cổ với nhịp điệu 100 lần ấn / 1 phút .

Sau đó , thổi lại 2 lần hơi , ngưng 10 giây rồi ấn ngực 15 lần ...  ...  ...  cho đến khi nạn nhân thở lại được và tim hoạt động lại .

làm RCP cho trẻ từ 1 đến 8 tuổi

Với trẻ từ 1 đến 8 tuổi : sau 1 lần thổi hơi  ta chỉ dùng gót của 1bàn tay ( talon d’une seule main ) để ấn ngực thay vì dùng cả 2 bàn tay như cho người lớn  cũng với nhịp độ 100 lần / 1 phút .

làm RCP cho trẻ dưới 1 tuổi

Nếu trẻ dưới 1 tuổi : dùng phần thịt ( pulpe ) của 2 ngón trỏ và giữa ấn 5 lần phần ngực dưới xương mỏ ác  ( sternum ) , luân phiên 1 lần thổi hơi , rồi 5 lần ấn  ... cũng cùng nhịp độ như người lớn  .

Trường hợp đặc biệt , sau 2 lần được thổi hơi tiếp dưỡng khí , nạn nhân có phản ứng như cử động , ho ... nhưng vẫn không thở được , ta thực hiện tiếp 10 đến 12 lần thổi hơi ( 1 phút ) mỗi hơi 5 giây cho người lớn ; 20 lần (1 phút ) thổi hơi , mỗi hơi 3 giây cho trẻ dưới 8 tuổi . Sau đó , tiếp tục  pháp ấn ngực  như trên .

Nếu sự lưu thông của máu nạn nhân vãn hồi , ta tiếp tục việc thổi hơi và quan sát sự lưu thông của máu sau mỗi phút thổi hơi .

Nếu ta thổi hơi đúng cách , nhưng ngực nạn nhân không phồng lên , tức ống dẩn khí bị nghẹt , phải dùng phương pháp ép ngực ( compression thoracique ) để trục vật lạ ra , nhưng trước đó cần xem kỷ lại miệng nạn nhân coi có vật gì không .

Khi vật lạ đã được lấy ra , ta tiếp tục thổi hơi  và ấn ngực nạn nhân cho tới khi SAMU hay Pompiers đến .

Việc sơ cứu rất hữu ích và cần thiết , nhưng không thể thay thế  cho giới chuyên môn SAMU, Pompiers ... do đó trong mọi trường hợp của tai nạn , phải báo ngay cho những đơn vị này  để được cứu chửa hoặc xin ý kiến .

Nếu có thể , nên liên lạc với Protection Civile de Paris  địa chỉ số   6 , rue Larrey - 75005 Paris , điện thoại  01.43.37.01.01 hoặc  contact@protectioncivile.org    , xin học khoá AFPS (khoảng 10 giờ ) để biết được tường tận hơn về sơ cứu .

                                                                                 Paris, xuân 2006 .

                                                                                        T.K.D

-

Sơ cứu 

    Làm người ai cũng muốn sống lâu , sống khoẻ , sống yên bình , tuy nhiên trong cuộc sống có biết bao điều thật bất ngờ xảy đến cho ta hay cho người thân . Những tai nạn như : bị phỏng , bị ngả té , bị bất tỉnh , bị ra máu nhiều , ngưng thở ..v.v .  

       Dỉ nhiên, việc cứu chửa phải cần đến giới chuyên môn , nhưng có những trường hợp như nạn nhân bị ra máu nhiều hoặc vừa ngưng thở  ... , nếu không được sơ cứu kịp thời , thì khi SAMU hay POMPIERS đến , e rằng ‘’ đã quá muộn ‘’ .

       Mạng người vốn quý , do đó trong phạm vi bài viết này tôi cố gắng trình bày một số khái niệm cơ-bản về sơ cứu để các bạn nắm lấy , rồi tuỳ hoàn cảnh mà ứng dụng khi cần  .

       Điểm đáng lưu ý là trong việc cứu người ‘’yếu tố an toàn ‘’ phải được đặt lên trên hết , trước tiên an toàn cho ta , kế đến cho nạn nhân và sau hết cho những người khác .

       Thí dụ như khi thấy 1 người bị bất tỉnh mà bên cạnh có vật dụng như : cưa điện , khoan điện , máy xấy tóc ... thì việc đầu tiên là phải cúp điện , tháo dụng cụ ra khỏi ổ cắm điện , dời xa tầm tay của trẻ con  , trước khi đụng đến nạn nhân . Nếu không , rất có thể ta cũng sẽ bị đìện giật như nạn nhân .

Tóm lại , trong tất cả trường hợp , khi phát hiện 1 tai nạn  , ta  phải :

·          -  Cẩn thận khi đến cứu nạn nhân ( yếu tố an toàn ) .

·          -  Quan sát , hỏi nạn nhân hoặc nhân chứng  để biết nguyên nhân và tình trạng  .

·          -  Gọi hoặc nhờ gọi cấp cứu

·         -  Sơ cứu ( tuỳ trường hợp )

Trong việc gọi cấp cứu , ngoài điện thoại cố định hay di động ta có thể dùng điện thoại công cộng ( cabine téléphonique ) không cần thẻ điện thoại hoặc từ borne d’appel  (trong các ga xe lửa , xe điện ngầm ... ) gọi cho 1 trong các đơn vị sau :

·          -   SAMU (urgence santé secours médicalisés ) : số 15 .

·          -   Sapeurs Pompiers ( tất cả mọi vấn đề cấp cứu ) : số 18 .

·          -  Police , Gendarmerie , Sécurité : số 17 .

·          -  SAMU Europe ( nếu đang ở nơi nào đó thuộc 25 nước Liên Hiệp Châu Âu) : số 112 .

Khi gọi cho đơn vị cấp cứu , cần nói ngắn gọn , rõ ràng , chỉ kể những gì tai nghe , mắt thấy , tránh phỏng đoán . Những điều cần nói là :

·           -  Cho số điện thoại nơi ta gọi  ( tên nếu cần ) .

·          -   Nguyên do kêu cứu ( tai nạn , bệnh ... ) .

·          -  Hiểm nguy hoặc rủi ro hiện tại  ( hoả hoạn , hoá chất ... ) .

·          -   Địa chỉ chính xác nơi xảy ra tai nạn .

·          -  Số nạn nhân và tình trạng của nạn nhân .

·          -   Điều sơ cứu đã hoặc sẽ thực hiện .

·          -  Xin ý kiến .

( Chỉ gác điện thoại khi được đơn vị cấp cứu dồng ý ) .

thí dụ về việc gọi cấp cứu .

·        Chào SAMU .

·           -  Tôi gọi  Ông từ số 06 12 34 56 78  .

·           -  để báo cho ông : 1 người đàn ông 60 tuổi bị bất tỉnh nhưng còn thở .

·           -  Tôi đã đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S ( position latérale de sécurité ) .

·           -  địa chỉ của chúng tôi là : số 27 , đường Tolbiac , quận 13 Paris , lầu 5 , sẽ có người              đón ông ở cửa vào .

·           -  Tôi có thể gác máy ? .

  Sau đây là vài trường hợp rất cần được sơ cứu :

1-        Trẻ con nuốt vật lạ bị nghẹt thở  hoặc người lớn ăn vội bị nghẹn không thở được - xem thêm link( NGẠT THỞ DO DỊ VẬT - cấp cứu với thủ thuật Heimlich ...)

  

  Triệu chứng là nạn nhân 2 tay ôm cổ , miệng há hốc , không ho được và không thở được .

  Ta để nạn nhân đứng , đầu hơi khom về phía trước . Ta đứng phía sau , 1tay ta đở nhẹ ngực nạn nhân , bàn tay kia vổ mạnh 5 lần vào lưng nạn nhân ở phần giữa 2 xương bả vai . Vật lạ sẻ văng ra , hoặc nếu còn trong miệng , ta có thể dùng 2 ngón tay lấy ra . Nạn nhân sẽ ho và thở lại được  .

 

  Nếu chưa có kết quả , ta làm thêm phương pháp HEIMLICH :

thủ thuật Heimlich

Nạn nhân vẫn trong tư thế đứng , đầu hơi khom về trước . Ta đứng sát lưng nạn nhân , 1 nắm tay ta đặt trước bụng nạn nhân , vị trí ở giữa xương mỏ ác ( sternum ) và rốn , phần lưng bàn tay hướng lên trên  . Bàn tay kia của ta chụp lên nắm tay trước  rồi dùng 2 tay kéo ép mạnh bụng nạn nhân hướng từ dưới lên ( hình 1-b ) . Vật lạ sẽ văng ra .

  Động tác vổ lưng và phương pháp HEIMLICH có thể lập lại nhiều lần cho đến khi có kết quả . Sau đó ta gọi số 15 để xin thêm ý  .

  Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngưng thở , ta áp dụng  phương pháp R.C.P  ( réanimation cardio- pulmonaire ) trình bày ở phần sau .

  
Trường hợp trẻ dưới 1 tuổi bị nghẹt thở  . Ta để trẻ nằm sấp trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi , bàn tay ta giữ đầu trẻ ( 2 ngón trỏ và giữa đặt 2 bên miệng ), đầu trẻ hơi chút xuống thấp . Cũng dùng bàn tay vổ 5 cái trên lưng trẻ như đã trình bày trước .

  Nếu chưa có kết quả , để trẻ nằm ngửa trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi, bàn tay đở đầu trẻ (đầu hơi chút xuống ) , dùng phần thịt ( tránh dùng móng ) của 2 ngón tay trỏ và giữa của bàn tay kia ấn 5 cái phần dưới cùng của xương mỏ ác trẻ  .

  Ta lấy vật lạ ra khỏi miệng trẻ  , dổ dành trẻ và gọi số 15 xin ý kiến .

  Trường hợp cổ họng không bị bít hoàn toàn , nạn nhân còn thở được , không nên vổ lưng hay dùng phương pháp Heimlich mà nên gọi số 15 xin ý kiến .

2 - Nạn nhân bị ra máu nhiều :

vị thế thích hợp là nằm

  Lượng máu ở người đàn ông khoảng 4,7 lít , đàn bà 3,7 lít . Nếu bị mất máu nhiều , nạn nhân có thể chết trong thời gian ngắn . Do đó , khi thấy vết thương ra máu nhiều , điều cần thiết là phải cầm máu ngay bằng cách dùng bàn tay ta nắm chặt vết thương ( nếu tay ta sạch hay không có vết trầy , sướt ) . Điểm cần lưu ý là nhiều thứ bệnh có thể truyền qua đường máu , do đó , để được an toàn ta nên mang găng hoặc để tay ta trong 1 túi plastic  . Vị thế thích hợp nhất cho người bị ra máu nhiều là nằm và vết thương phải luôn được giữ chặt .

  Trường hợp ta phải đi gọi cấp cứu , có thể dùng băng ( pansement ) vải hoặc giấy buộc đủ chặt vết thương để tránh máu chảy trở lại , nhưng nhớ dùng chăn , drap ... phủ nạn nhân để chống lạnh , đồng thời luôn quan sát vết thương cũng như an ủi , động viên nạn nhân .

  Nếu việc bịt chặt vết thương hay băng bó không đủ hiệu quả hoặc nếu vết thương do bị gảy hở hay có vật lạ ( dao , vật bén nhọn , mảnh thuỷ tinh ... ) hoặc không tìm được vật gì để băng bó , ta phải nghĩ ngay đến việc cầm máu từ xa ( compression à distance ) ở những điểm theo hình .

điểm ấn động mạch ở háng

-          Trường hợp vết thương ở chân : dùng nắm tay ấn mạnh động mạch ở điểm giữa lằn gấp của háng  .

điểm ấn động mạch cánh tay

-          Trường hợp vết thương ở tay : bàn tay ta( trừ ngón cái )đặt dưới cánh tay trên của tay bị thương của nạn nhân . Ngón cái ta đặt vào phần lỏm giữa 2 bắp thịt , vặn nhẹ bắp thịt của nạn nhân và ấn ngón cái ta vào hướng xương theo hình  .

điểm ấn động mạch cổ

-          Trường hợp vết thương ở đầu : dùng 4 ngón của bàn tay ta tựa sau cổ nạn nhân , ngón cái ấn mạnh vào động mạch ở xương cổ theo hình .

Tuyệt đối không được lấy vật lạ ra khỏi vết thương ( vì có thể làm tăng việc ra máu ) . Trường hợp mỏi tay , có thể đổi tay khác , nhưng không được nới lỏng điểm đả ấn .

Trong một số trường hợp như phải đi kêu cứu hoặc phải đi cứu nhiều nạn nhân hay việc ấn động mạch  không hiệu quả ta có thể thay bằng  cột chặn mạch máu ( làm garrot ) , cách làm như sau :

làm garrot

-          1 tay ta vẫn ấn mạnh ở point de compression ( chân , tay ) .

-          gấp đôi vật  để làm garrot ( cà vạt , khăn choàng cổ , dây rộng bản và không co dản  ... ) , lòn dưới tay hay chân bị thương của nạn nhân , 2 đầu dây ở phía ta .

-          đầu gối ta đè trên 1 đầu dây , đầu dây kia luồn qua mắt dây ( boucle formée ), siết từ từ đến khi máu không còn chảy và cột gút 2 đầu dây ( để nạn nhân không thể tháo ra ) . ghi giờ làm garrot  và gọi cấp cứu . Tuyệt đối không được nới lỏng garrot và nhớ bảo vệ nạn nhân chống lạnh , trông chừng vết thương và an ủi nạn nhân .

3 - Nạn nhân bị bất tỉnh nhưng còn thở :

  Khi thấy 1 nạn nhân bị bất tỉnh ( không trả lời câu hỏi của ta như ông có nghe tôi không ? , có đau không ? ... hoặc không phản ứng khi ta yêu cầu mở mắt hay siết nhẹ tay ta ... ) ta cần biết thêm nạn nhân có còn thở không ? , có bị ra máu không ? .

  Trường hợp thấy nạn nhân bị ra máu phải cầm máu ngay . 

Còn muốn biết nạn nhân có còn thở không thì áp tai và má ta sát mũi nạn nhân . Tai để nghe tiếng động bình thường  hoặc không bình thường của sự thở , má để nhận biết luồng không khí do nạn nhân thở ra . Đồng thời  dùng mắt để quan sát sự phồng lên , xẹp xuống của bụng hay ngực nạn nhân .

  Nếu nạn nhân đã ngưng thở , ta áp dụng ngay pháp R.C.P ( réanimation cardio-pulmonaire ) sẽ trình bày ở phần sau .

thế nằm nghiêng an toàn PLS

  Nếu nạn nhân còn thở , ta phải đặt ngay nạn nhân trong tư thế P.L.S  ( position latérale de sécurité ) sau khi đã hoặc nhờ báo cho đơn vị cấp cứu . 
Khi nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm ngửa  , lưỡi rụt về sau , lối dẩn không khí bị nghẽn , sẽ khó thở hoặc không thở được , do đó cần làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân :

-          tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút cổ áo , nút quần ...  .

-          đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau , cằm được nâng lên .

-          Mở miệng nạn nhân để xem có vật lạ ( như chewingum ...) để lấy ra .

thực hiện tư thế PLS

Cách đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S  :

-          tháo kính nạn nhân ( nếu có ) .

-          đặt 2 chân nạn nhân sát nhau .

-          đặt 1 cánh tay  nạn nhân thẳng góc với thân mình , gập cùi chỏ thẳng góc với   cánh tay tức sao cho cánh tay dưới song song với thân mình và bàn tay ngửa lên trên  .

-          Ta quỳ cạnh nạn nhân , chập 1 bàn tay ta vào bàn tay kia của nạn nhân , rồi áp lưng bàn tay nạn nhân vào sát tai của y  .

-          Tay kia của ta dựng 1 gối nạn nhân lên sao cho bàn chân vẫn chạm đất  

-          Xoay mình nạn nhân bằng cách đè gối nạn nhân - như 1 đòn bẩy - đến chạm đất ( h.3.d ) . Nếu vai nạn nhân không xoay hoàn toàn , dùng 2 gối ta giữ gối nạn nhân để thân mình nạn nhân không xoay trở lại vị trí củ . Dùng bàn tay ( tay  vừa kéo gối nạn nhân ) đè lên vai nạn nhân để hoàn tất việc xoay  .

-          Rút nhẹ bàn tay ta còn chập ở tay nạn nhân bằng cách dùng tay kia giữ lấy cùi chỏ của nạn nhân  , sao cho lưng bàn tay nạn nhân vẫn luôn kê dưới má  .

-          đặt chân nạn nhân vị thế thẳng góc với thân mình .

-          Dùng 2 ngón cái và giữa của ta mở miệng nạn nhân ( không động đậy đến đầu ) để chất nước trong miệng chảy ra ngoài  .

·        Trường hợp trẻ con và trẻ sơ sinh , cũng làm P.L.S như người lớn .

·        Riêng phụ nữ mang thai vị trí P.L.S thích hợp phía thân bên trái .

·        Trường hợp vết thương ở ngực , chân , tay  , vị thế P.L.S thích hợp nằm về phía có thương tích .

·        Nếu nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm sấp , ta chỉ giúp thêm cho vị thế vững (stable )  và làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân .

Việc đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S có thể gây tổn thương cho cột sống đặc biệt ở cổ , nhưng để nạn nhân thở được  vẫn  quan trọng hơn .

4- Nạn nhân ngưng thở :

  Khi nạn nhân ngưng thở , nếu không được sơ cứu ngay , tính mệnh sẽ bị nguy ngập . Trong bất kỳ trường hợp : chết đuối , trúng độc , bị điện giật , bệnh ..v.v .. , sau 2 lần được thổi không khí tiếp hơi , nhưng nạn nhân vẫn ngưng thở và mạch máu ngưng nhảy , phải lập tức thực hiện ngay việc sơ cứu R.C.P  (réanimation cardio-pulmonaire ) để tiếp dưỡng khí và làm luân lưu nhân tạo ( artificiellement ) máu cho cơ thể nạn nhân đồng thời gọi hay nhờ gọi báo ngay cho đơn vị cấp cứu như SAMU , POMPIERS .

  Phương pháp R.C.P :

-          đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt bằng , cứng .

-          Tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút áo-quần , đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau để giúp lối dẩn không khí được thông .

-          Thực hiện 2 lần thổi không khí vào miệng nạn nhân vừa đủ để ngực nạn nhân phồng lên , mỗi hơi thổi khoảng 5 giây ( nhớ dùng 2ngón cái và trỏ kẹp mũi nạn nhân để không khí không thoát ra , cũng như trước đó đã kiểm xem không có vật gì trong miệng nạn nhân ) .  
Cũng có thể thổi hơi vào mũi nạn nhân thay vì thổi vào miệng ( trường hợp này phải bịt kín miệng nạn nhân thay vì kẹp mũi ) và cũng có thể thổi cả vào mũi và miệng cùng lúc trường hợp trẻ dưới 1 tuổi ( miệng ta phủ cả miệng và mũi trẻ ‘’ bouche à bouche et nez ) , nhưng với trẻ con , ta chỉ thổi hơi khoảng 3 giây thôi .

làm RCP người lớn

-          đợi khoảng 10 giây , nếu không có dấu hiệu của sự thở trở lại , ta làm tiếp việc ép ngực nạn nhân ( compression thorax ) 15 lần ở vùng dưới của phần giữa xương mỏ ác ( sternum ) và phần trủng của cổ với nhịp điệu 100 lần ấn / 1 phút .

Sau đó , thổi lại 2 lần hơi , ngưng 10 giây rồi ấn ngực 15 lần ...  ...  ...  cho đến khi nạn nhân thở lại được và tim hoạt động lại .

làm RCP cho trẻ từ 1 đến 8 tuổi

Với trẻ từ 1 đến 8 tuổi : sau 1 lần thổi hơi  ta chỉ dùng gót của 1bàn tay ( talon d’une seule main ) để ấn ngực thay vì dùng cả 2 bàn tay như cho người lớn  cũng với nhịp độ 100 lần / 1 phút .

làm RCP cho trẻ dưới 1 tuổi

Nếu trẻ dưới 1 tuổi : dùng phần thịt ( pulpe ) của 2 ngón trỏ và giữa ấn 5 lần phần ngực dưới xương mỏ ác  ( sternum ) , luân phiên 1 lần thổi hơi , rồi 5 lần ấn  ... cũng cùng nhịp độ như người lớn  .

Trường hợp đặc biệt , sau 2 lần được thổi hơi tiếp dưỡng khí , nạn nhân có phản ứng như cử động , ho ... nhưng vẫn không thở được , ta thực hiện tiếp 10 đến 12 lần thổi hơi ( 1 phút ) mỗi hơi 5 giây cho người lớn ; 20 lần (1 phút ) thổi hơi , mỗi hơi 3 giây cho trẻ dưới 8 tuổi . Sau đó , tiếp tục  pháp ấn ngực  như trên .

Nếu sự lưu thông của máu nạn nhân vãn hồi , ta tiếp tục việc thổi hơi và quan sát sự lưu thông của máu sau mỗi phút thổi hơi .

Nếu ta thổi hơi đúng cách , nhưng ngực nạn nhân không phồng lên , tức ống dẩn khí bị nghẹt , phải dùng phương pháp ép ngực ( compression thoracique ) để trục vật lạ ra , nhưng trước đó cần xem kỷ lại miệng nạn nhân coi có vật gì không .

Khi vật lạ đã được lấy ra , ta tiếp tục thổi hơi  và ấn ngực nạn nhân cho tới khi SAMU hay Pompiers đến .

Việc sơ cứu rất hữu ích và cần thiết , nhưng không thể thay thế  cho giới chuyên môn SAMU, Pompiers ... do đó trong mọi trường hợp của tai nạn , phải báo ngay cho những đơn vị này  để được cứu chửa hoặc xin ý kiến .

Nếu có thể , nên liên lạc với Protection Civile de Paris  địa chỉ số   6 , rue Larrey - 75005 Paris , điện thoại  01.43.37.01.01 hoặc  contact@protectioncivile.org    , xin học khoá AFPS (khoảng 10 giờ ) để biết được tường tận hơn về sơ cứu .

                                                                                 Paris, xuân 2006 .

                                                                                        T.K.D

-

Sơ cứu 

    Làm người ai cũng muốn sống lâu , sống khoẻ , sống yên bình , tuy nhiên trong cuộc sống có biết bao điều thật bất ngờ xảy đến cho ta hay cho người thân . Những tai nạn như : bị phỏng , bị ngả té , bị bất tỉnh , bị ra máu nhiều , ngưng thở ..v.v .  

       Dỉ nhiên, việc cứu chửa phải cần đến giới chuyên môn , nhưng có những trường hợp như nạn nhân bị ra máu nhiều hoặc vừa ngưng thở  ... , nếu không được sơ cứu kịp thời , thì khi SAMU hay POMPIERS đến , e rằng ‘’ đã quá muộn ‘’ .

       Mạng người vốn quý , do đó trong phạm vi bài viết này tôi cố gắng trình bày một số khái niệm cơ-bản về sơ cứu để các bạn nắm lấy , rồi tuỳ hoàn cảnh mà ứng dụng khi cần  .

       Điểm đáng lưu ý là trong việc cứu người ‘’yếu tố an toàn ‘’ phải được đặt lên trên hết , trước tiên an toàn cho ta , kế đến cho nạn nhân và sau hết cho những người khác .

       Thí dụ như khi thấy 1 người bị bất tỉnh mà bên cạnh có vật dụng như : cưa điện , khoan điện , máy xấy tóc ... thì việc đầu tiên là phải cúp điện , tháo dụng cụ ra khỏi ổ cắm điện , dời xa tầm tay của trẻ con  , trước khi đụng đến nạn nhân . Nếu không , rất có thể ta cũng sẽ bị đìện giật như nạn nhân .

Tóm lại , trong tất cả trường hợp , khi phát hiện 1 tai nạn  , ta  phải :

·          -  Cẩn thận khi đến cứu nạn nhân ( yếu tố an toàn ) .

·          -  Quan sát , hỏi nạn nhân hoặc nhân chứng  để biết nguyên nhân và tình trạng  .

·          -  Gọi hoặc nhờ gọi cấp cứu

·         -  Sơ cứu ( tuỳ trường hợp )

Trong việc gọi cấp cứu , ngoài điện thoại cố định hay di động ta có thể dùng điện thoại công cộng ( cabine téléphonique ) không cần thẻ điện thoại hoặc từ borne d’appel  (trong các ga xe lửa , xe điện ngầm ... ) gọi cho 1 trong các đơn vị sau :

·          -   SAMU (urgence santé secours médicalisés ) : số 15 .

·          -   Sapeurs Pompiers ( tất cả mọi vấn đề cấp cứu ) : số 18 .

·          -  Police , Gendarmerie , Sécurité : số 17 .

·          -  SAMU Europe ( nếu đang ở nơi nào đó thuộc 25 nước Liên Hiệp Châu Âu) : số 112 .

Khi gọi cho đơn vị cấp cứu , cần nói ngắn gọn , rõ ràng , chỉ kể những gì tai nghe , mắt thấy , tránh phỏng đoán . Những điều cần nói là :

·           -  Cho số điện thoại nơi ta gọi  ( tên nếu cần ) .

·          -   Nguyên do kêu cứu ( tai nạn , bệnh ... ) .

·          -  Hiểm nguy hoặc rủi ro hiện tại  ( hoả hoạn , hoá chất ... ) .

·          -   Địa chỉ chính xác nơi xảy ra tai nạn .

·          -  Số nạn nhân và tình trạng của nạn nhân .

·          -   Điều sơ cứu đã hoặc sẽ thực hiện .

·          -  Xin ý kiến .

( Chỉ gác điện thoại khi được đơn vị cấp cứu dồng ý ) .

thí dụ về việc gọi cấp cứu .

·        Chào SAMU .

·           -  Tôi gọi  Ông từ số 06 12 34 56 78  .

·           -  để báo cho ông : 1 người đàn ông 60 tuổi bị bất tỉnh nhưng còn thở .

·           -  Tôi đã đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S ( position latérale de sécurité ) .

·           -  địa chỉ của chúng tôi là : số 27 , đường Tolbiac , quận 13 Paris , lầu 5 , sẽ có người              đón ông ở cửa vào .

·           -  Tôi có thể gác máy ? .

  Sau đây là vài trường hợp rất cần được sơ cứu :

1-        Trẻ con nuốt vật lạ bị nghẹt thở  hoặc người lớn ăn vội bị nghẹn không thở được - xem thêm link( NGẠT THỞ DO DỊ VẬT - cấp cứu với thủ thuật Heimlich ...)

  

  Triệu chứng là nạn nhân 2 tay ôm cổ , miệng há hốc , không ho được và không thở được .

  Ta để nạn nhân đứng , đầu hơi khom về phía trước . Ta đứng phía sau , 1tay ta đở nhẹ ngực nạn nhân , bàn tay kia vổ mạnh 5 lần vào lưng nạn nhân ở phần giữa 2 xương bả vai . Vật lạ sẻ văng ra , hoặc nếu còn trong miệng , ta có thể dùng 2 ngón tay lấy ra . Nạn nhân sẽ ho và thở lại được  .

 

  Nếu chưa có kết quả , ta làm thêm phương pháp HEIMLICH :

thủ thuật Heimlich

Nạn nhân vẫn trong tư thế đứng , đầu hơi khom về trước . Ta đứng sát lưng nạn nhân , 1 nắm tay ta đặt trước bụng nạn nhân , vị trí ở giữa xương mỏ ác ( sternum ) và rốn , phần lưng bàn tay hướng lên trên  . Bàn tay kia của ta chụp lên nắm tay trước  rồi dùng 2 tay kéo ép mạnh bụng nạn nhân hướng từ dưới lên ( hình 1-b ) . Vật lạ sẽ văng ra .

  Động tác vổ lưng và phương pháp HEIMLICH có thể lập lại nhiều lần cho đến khi có kết quả . Sau đó ta gọi số 15 để xin thêm ý  .

  Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngưng thở , ta áp dụng  phương pháp R.C.P  ( réanimation cardio- pulmonaire ) trình bày ở phần sau .

  
Trường hợp trẻ dưới 1 tuổi bị nghẹt thở  . Ta để trẻ nằm sấp trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi , bàn tay ta giữ đầu trẻ ( 2 ngón trỏ và giữa đặt 2 bên miệng ), đầu trẻ hơi chút xuống thấp . Cũng dùng bàn tay vổ 5 cái trên lưng trẻ như đã trình bày trước .

  Nếu chưa có kết quả , để trẻ nằm ngửa trên cánh tay ta , đặt dọc theo đùi, bàn tay đở đầu trẻ (đầu hơi chút xuống ) , dùng phần thịt ( tránh dùng móng ) của 2 ngón tay trỏ và giữa của bàn tay kia ấn 5 cái phần dưới cùng của xương mỏ ác trẻ  .

  Ta lấy vật lạ ra khỏi miệng trẻ  , dổ dành trẻ và gọi số 15 xin ý kiến .

  Trường hợp cổ họng không bị bít hoàn toàn , nạn nhân còn thở được , không nên vổ lưng hay dùng phương pháp Heimlich mà nên gọi số 15 xin ý kiến .

2 - Nạn nhân bị ra máu nhiều :

vị thế thích hợp là nằm

  Lượng máu ở người đàn ông khoảng 4,7 lít , đàn bà 3,7 lít . Nếu bị mất máu nhiều , nạn nhân có thể chết trong thời gian ngắn . Do đó , khi thấy vết thương ra máu nhiều , điều cần thiết là phải cầm máu ngay bằng cách dùng bàn tay ta nắm chặt vết thương ( nếu tay ta sạch hay không có vết trầy , sướt ) . Điểm cần lưu ý là nhiều thứ bệnh có thể truyền qua đường máu , do đó , để được an toàn ta nên mang găng hoặc để tay ta trong 1 túi plastic  . Vị thế thích hợp nhất cho người bị ra máu nhiều là nằm và vết thương phải luôn được giữ chặt .

  Trường hợp ta phải đi gọi cấp cứu , có thể dùng băng ( pansement ) vải hoặc giấy buộc đủ chặt vết thương để tránh máu chảy trở lại , nhưng nhớ dùng chăn , drap ... phủ nạn nhân để chống lạnh , đồng thời luôn quan sát vết thương cũng như an ủi , động viên nạn nhân .

  Nếu việc bịt chặt vết thương hay băng bó không đủ hiệu quả hoặc nếu vết thương do bị gảy hở hay có vật lạ ( dao , vật bén nhọn , mảnh thuỷ tinh ... ) hoặc không tìm được vật gì để băng bó , ta phải nghĩ ngay đến việc cầm máu từ xa ( compression à distance ) ở những điểm theo hình .

điểm ấn động mạch ở háng

-          Trường hợp vết thương ở chân : dùng nắm tay ấn mạnh động mạch ở điểm giữa lằn gấp của háng  .

điểm ấn động mạch cánh tay

-          Trường hợp vết thương ở tay : bàn tay ta( trừ ngón cái )đặt dưới cánh tay trên của tay bị thương của nạn nhân . Ngón cái ta đặt vào phần lỏm giữa 2 bắp thịt , vặn nhẹ bắp thịt của nạn nhân và ấn ngón cái ta vào hướng xương theo hình  .

điểm ấn động mạch cổ

-          Trường hợp vết thương ở đầu : dùng 4 ngón của bàn tay ta tựa sau cổ nạn nhân , ngón cái ấn mạnh vào động mạch ở xương cổ theo hình .

Tuyệt đối không được lấy vật lạ ra khỏi vết thương ( vì có thể làm tăng việc ra máu ) . Trường hợp mỏi tay , có thể đổi tay khác , nhưng không được nới lỏng điểm đả ấn .

Trong một số trường hợp như phải đi kêu cứu hoặc phải đi cứu nhiều nạn nhân hay việc ấn động mạch  không hiệu quả ta có thể thay bằng  cột chặn mạch máu ( làm garrot ) , cách làm như sau :

làm garrot

-          1 tay ta vẫn ấn mạnh ở point de compression ( chân , tay ) .

-          gấp đôi vật  để làm garrot ( cà vạt , khăn choàng cổ , dây rộng bản và không co dản  ... ) , lòn dưới tay hay chân bị thương của nạn nhân , 2 đầu dây ở phía ta .

-          đầu gối ta đè trên 1 đầu dây , đầu dây kia luồn qua mắt dây ( boucle formée ), siết từ từ đến khi máu không còn chảy và cột gút 2 đầu dây ( để nạn nhân không thể tháo ra ) . ghi giờ làm garrot  và gọi cấp cứu . Tuyệt đối không được nới lỏng garrot và nhớ bảo vệ nạn nhân chống lạnh , trông chừng vết thương và an ủi nạn nhân .

3 - Nạn nhân bị bất tỉnh nhưng còn thở :

  Khi thấy 1 nạn nhân bị bất tỉnh ( không trả lời câu hỏi của ta như ông có nghe tôi không ? , có đau không ? ... hoặc không phản ứng khi ta yêu cầu mở mắt hay siết nhẹ tay ta ... ) ta cần biết thêm nạn nhân có còn thở không ? , có bị ra máu không ? .

  Trường hợp thấy nạn nhân bị ra máu phải cầm máu ngay . 

Còn muốn biết nạn nhân có còn thở không thì áp tai và má ta sát mũi nạn nhân . Tai để nghe tiếng động bình thường  hoặc không bình thường của sự thở , má để nhận biết luồng không khí do nạn nhân thở ra . Đồng thời  dùng mắt để quan sát sự phồng lên , xẹp xuống của bụng hay ngực nạn nhân .

  Nếu nạn nhân đã ngưng thở , ta áp dụng ngay pháp R.C.P ( réanimation cardio-pulmonaire ) sẽ trình bày ở phần sau .

thế nằm nghiêng an toàn PLS

  Nếu nạn nhân còn thở , ta phải đặt ngay nạn nhân trong tư thế P.L.S  ( position latérale de sécurité ) sau khi đã hoặc nhờ báo cho đơn vị cấp cứu . 
Khi nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm ngửa  , lưỡi rụt về sau , lối dẩn không khí bị nghẽn , sẽ khó thở hoặc không thở được , do đó cần làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân :

-          tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút cổ áo , nút quần ...  .

-          đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau , cằm được nâng lên .

-          Mở miệng nạn nhân để xem có vật lạ ( như chewingum ...) để lấy ra .

thực hiện tư thế PLS

Cách đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S  :

-          tháo kính nạn nhân ( nếu có ) .

-          đặt 2 chân nạn nhân sát nhau .

-          đặt 1 cánh tay  nạn nhân thẳng góc với thân mình , gập cùi chỏ thẳng góc với   cánh tay tức sao cho cánh tay dưới song song với thân mình và bàn tay ngửa lên trên  .

-          Ta quỳ cạnh nạn nhân , chập 1 bàn tay ta vào bàn tay kia của nạn nhân , rồi áp lưng bàn tay nạn nhân vào sát tai của y  .

-          Tay kia của ta dựng 1 gối nạn nhân lên sao cho bàn chân vẫn chạm đất  

-          Xoay mình nạn nhân bằng cách đè gối nạn nhân - như 1 đòn bẩy - đến chạm đất ( h.3.d ) . Nếu vai nạn nhân không xoay hoàn toàn , dùng 2 gối ta giữ gối nạn nhân để thân mình nạn nhân không xoay trở lại vị trí củ . Dùng bàn tay ( tay  vừa kéo gối nạn nhân ) đè lên vai nạn nhân để hoàn tất việc xoay  .

-          Rút nhẹ bàn tay ta còn chập ở tay nạn nhân bằng cách dùng tay kia giữ lấy cùi chỏ của nạn nhân  , sao cho lưng bàn tay nạn nhân vẫn luôn kê dưới má  .

-          đặt chân nạn nhân vị thế thẳng góc với thân mình .

-          Dùng 2 ngón cái và giữa của ta mở miệng nạn nhân ( không động đậy đến đầu ) để chất nước trong miệng chảy ra ngoài  .

·        Trường hợp trẻ con và trẻ sơ sinh , cũng làm P.L.S như người lớn .

·        Riêng phụ nữ mang thai vị trí P.L.S thích hợp phía thân bên trái .

·        Trường hợp vết thương ở ngực , chân , tay  , vị thế P.L.S thích hợp nằm về phía có thương tích .

·        Nếu nạn nhân bị bất tỉnh trong tư thế nằm sấp , ta chỉ giúp thêm cho vị thế vững (stable )  và làm thông lối dẩn không khí cho nạn nhân .

Việc đặt nạn nhân trong tư thế P.L.S có thể gây tổn thương cho cột sống đặc biệt ở cổ , nhưng để nạn nhân thở được  vẫn  quan trọng hơn .

4- Nạn nhân ngưng thở :

  Khi nạn nhân ngưng thở , nếu không được sơ cứu ngay , tính mệnh sẽ bị nguy ngập . Trong bất kỳ trường hợp : chết đuối , trúng độc , bị điện giật , bệnh ..v.v .. , sau 2 lần được thổi không khí tiếp hơi , nhưng nạn nhân vẫn ngưng thở và mạch máu ngưng nhảy , phải lập tức thực hiện ngay việc sơ cứu R.C.P  (réanimation cardio-pulmonaire ) để tiếp dưỡng khí và làm luân lưu nhân tạo ( artificiellement ) máu cho cơ thể nạn nhân đồng thời gọi hay nhờ gọi báo ngay cho đơn vị cấp cứu như SAMU , POMPIERS .

  Phương pháp R.C.P :

-          đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt bằng , cứng .

-          Tháo lỏng dây nịt , cà vạt , nút áo-quần , đặt đầu nạn nhân hơi ngả về sau để giúp lối dẩn không khí được thông .

-          Thực hiện 2 lần thổi không khí vào miệng nạn nhân vừa đủ để ngực nạn nhân phồng lên , mỗi hơi thổi khoảng 5 giây ( nhớ dùng 2ngón cái và trỏ kẹp mũi nạn nhân để không khí không thoát ra , cũng như trước đó đã kiểm xem không có vật gì trong miệng nạn nhân ) .  
Cũng có thể thổi hơi vào mũi nạn nhân thay vì thổi vào miệng ( trường hợp này phải bịt kín miệng nạn nhân thay vì kẹp mũi ) và cũng có thể thổi cả vào mũi và miệng cùng lúc trường hợp trẻ dưới 1 tuổi ( miệng ta phủ cả miệng và mũi trẻ ‘’ bouche à bouche et nez ) , nhưng với trẻ con , ta chỉ thổi hơi khoảng 3 giây thôi .

làm RCP người lớn

-          đợi khoảng 10 giây , nếu không có dấu hiệu của sự thở trở lại , ta làm tiếp việc ép ngực nạn nhân ( compression thorax ) 15 lần ở vùng dưới của phần giữa xương mỏ ác ( sternum ) và phần trủng của cổ với nhịp điệu 100 lần ấn / 1 phút .

Sau đó , thổi lại 2 lần hơi , ngưng 10 giây rồi ấn ngực 15 lần ...  ...  ...  cho đến khi nạn nhân thở lại được và tim hoạt động lại .

làm RCP cho trẻ từ 1 đến 8 tuổi

Với trẻ từ 1 đến 8 tuổi : sau 1 lần thổi hơi  ta chỉ dùng gót của 1bàn tay ( talon d’une seule main ) để ấn ngực thay vì dùng cả 2 bàn tay như cho người lớn  cũng với nhịp độ 100 lần / 1 phút .

làm RCP cho trẻ dưới 1 tuổi

Nếu trẻ dưới 1 tuổi : dùng phần thịt ( pulpe ) của 2 ngón trỏ và giữa ấn 5 lần phần ngực dưới xương mỏ ác  ( sternum ) , luân phiên 1 lần thổi hơi , rồi 5 lần ấn  ... cũng cùng nhịp độ như người lớn  .

Trường hợp đặc biệt , sau 2 lần được thổi hơi tiếp dưỡng khí , nạn nhân có phản ứng như cử động , ho ... nhưng vẫn không thở được , ta thực hiện tiếp 10 đến 12 lần thổi hơi ( 1 phút ) mỗi hơi 5 giây cho người lớn ; 20 lần (1 phút ) thổi hơi , mỗi hơi 3 giây cho trẻ dưới 8 tuổi . Sau đó , tiếp tục  pháp ấn ngực  như trên .

Nếu sự lưu thông của máu nạn nhân vãn hồi , ta tiếp tục việc thổi hơi và quan sát sự lưu thông của máu sau mỗi phút thổi hơi .

Nếu ta thổi hơi đúng cách , nhưng ngực nạn nhân không phồng lên , tức ống dẩn khí bị nghẹt , phải dùng phương pháp ép ngực ( compression thoracique ) để trục vật lạ ra , nhưng trước đó cần xem kỷ lại miệng nạn nhân coi có vật gì không .

Khi vật lạ đã được lấy ra , ta tiếp tục thổi hơi  và ấn ngực nạn nhân cho tới khi SAMU hay Pompiers đến .

Việc sơ cứu rất hữu ích và cần thiết , nhưng không thể thay thế  cho giới chuyên môn SAMU, Pompiers ... do đó trong mọi trường hợp của tai nạn , phải báo ngay cho những đơn vị này  để được cứu chửa hoặc xin ý kiến .

Nếu có thể , nên liên lạc với Protection Civile de Paris  địa chỉ số   6 , rue Larrey - 75005 Paris , điện thoại  01.43.37.01.01 hoặc  contact@protectioncivile.org    , xin học khoá AFPS (khoảng 10 giờ ) để biết được tường tận hơn về sơ cứ

Paris, xuân 2006 .

       T.K.D

Buồn vui chuyện cũ

Buồn vui chuyện cũ

Duyên tốc đỉnh PCF

1-  Sau một thời gian thực tập ở Hải Đội 4 Duyên Phòng ( HĐ4DP)  , 4 Hải Sư khoá 17 chúng tôi nhận 4 chiếc PCF do Hải Quân / Hoa Kỳ ( HQ/HK) chuyển giao ở cầu quân cảng Bộ Tư Lệnh / Hải Quân / Vùng 4 Duyên Hải ( BTL/HQ/V4DH ) , tôi phụ trách chiếc HQ 3906 của Hải Đội 5 Duyên Phòng  (  HD5DP ) .

Chúng tôi sau đó được lệnh đi công tác ở Năm Căn – Cà Mau .

Năm Căn nằm ở rừng U Minh Hạ , nhun nhúc VC nên nổi tiếng với câu :

                                                              Năm Căn đi dễ khó về

Khi đi tàu thuỷ khi về trực thăng

Tôi đã từng phục vụ ở tàu sông Trợ Chiến Hạm HQ .229 và Liên Giang Đoàn 23 & 31 Xung Phong  (LGĐ . 23& 31 XP) , quen với  việc đánh đấm , nên chẳng chút ngại ngùng .

Hồi đó Bộ Tư Lệnh / Hải Quân / Vùng 5 Duyên Hải ( BTL/HQ/V5DH ) chưa được thành lập , còn Căn Cứ Nổi ( Sea Float ) vừa được chuyển lên đất liền nên  việc xây cất doanh trại và phi trường đang được xúc tiến mạnh .

Vì PCF là loại tàu chạy nhanh nhất của Hải Quân Việt Nam Cộng Hoà (HQ/VNCH) lại có hoả lực thật mạnh  1 súng cối 81 ly bóp cò , 3 đại liên 12,7 ly , 2 đại liên M60 và súng cá nhân M79 , M16 , nên được giao cho nhiệm vụ tuần tiểu giữ an ninh thuỷ trình sông Bồ Đề , hộ tống tàu dòng viễn dương chở nguyên nguyên vật liệu xây cất , yểm trợ các đơn vị bạn Thuỷ Quân Lục Chiến ( TQLC ), Sư Đoàn 21 Bộ Binh ( SĐ21BB ), chở Biệt Hải đi kích , thỉnh thoảng chở toán Điện Thám của D.P.L , L.V.M và L.L.T đi đặt Sensor  và tuần tiểu vùng duyên hải .

Thông thường khi công tác thì PCF đi cặp hoặc nhiều hơn theo nhu cầu ( tôi có được một số kỷ niệm với các Hải Sư đồng khoá N.T.Đ . N.Đ.K , N.T.L . N.T.P ... ) , nhưng cũng có nhiều lần tôi đi công tác với vài Bạn khoá 18 .

Một lần , tôi được lệnh ra cửa Bồ Đề đón và hộ tống 1 chiếc tàu dòng viễn dương vào căn cứ . 
Thường thì tôi đi với 2 Bạn N.V.BÉ và N.V.MINH – K18 , nhưng hôm đó Trung Tâm Hành Quân( TTHQ) điều chiếc PCF của  BạnN.V.M đi làm việc khác , do đó chỉ còn N.V.B và tôi .

Chúng ta ai cũng biết là để tránh phải hứng tất cả hoả lực phản pháo , VC luôn tấn công đoàn tàu ở phần giữa hoặc đoạn hậu , do đó tuy biết là đi giữa hoặc đi sau nguy hiểm hơn , nhưng để dễ dàng cho việc điều động ,tôi luôn chọn những vị trí này và hôm đó tôi đã để cho Bạn N.V.B đi đầu .

Các Bạn từng phục vụ ở Năm Căn , đều  biết là sông Bồ Đề có thật nhiều cá , nhưng được chuộng nhất là cá chẻm và cá bông lau . Còn những thứ cá khác nhiều khi ném lựu đạn bắt được cả đống cá mồng gà ( giống như cá trèn)  thì  chỉ đem cho dân ở Ấp Trần Hưng Đạo ( T.H.Đ ) làm mắm , còn cá lăng thì  cho TQLC . Do sóng tàu làm đất ở bờ sông sạt lở khiến những cây mắm ngả xuống sông tạo thành những  đống chà thiên nhiên rất tốt cho cá trú ẩn . 
Lần đó đi đầu , Bạn B ném 1 , 2 trái MK3A2 và may mắn bắt được 2 con cá đường mỗi con nặng 7-8 kg . Phần tôi đi sau từ căn cứ ra đến cửa biển đã ném  hơn chục trái lựu đạn mà hổng được con nào , thậm chí khi trở vào ném thêm cả chục trái lựu đạn cũng vô ích . Thật lạ lùng cá bông lau và cá chẻm là loài có bong bóng khi chết nổi trên mặt nước , nhưng nhiều khi trúng lựu đạn bị hất tung lên khỏi  mặt nước nhưng rớt xuống thì mất tăm ?  .

Còn khoảng vài cây số nửa thì tới Ấp T.H.Đ , tôi cho tàu vào gần bờ  và bảo nhân viên ném lựu đạn xuống nơi có 1 cây khô như 1 cột cờ cắm dưới nước  . 
Chúng tôi đã ném chất nổ ở nhiều nơi như đống chà vẫn không có cá , chỗ này lại chẳng có gì đặc biệt nên nhân viên không tin tưởng nhưng vẫn phải làm theo lệnh của tôi  . 3 trái lựu đạn nổ ùm , nhưng chẳng thấy con cá nào chết và nhân viên cằn nhằn «   đã nói là chỗ này không  có cá mà Ông vẫn bắt ném «  . Tôi hơi quê và đang lui tàu ra thì 1 con cá chẻm nổi lên . Khi nhân viên vớt con cá xong , tôi lui tàu thì con cá chẻm thứ 2 nổi lên  . Vớt con cá thứ 2 xong tôi vừa lui tàu để đi thì con thứ 3 nổi lên . Người mình thường nói  «  bất quá tam «   nghĩ là hết , tôi lùi mạnh tàu nhưng mới chỉ vài thước thì con cá chẻm thứ 4 nổi lên , tôi trở lại vớt cá .

Trong khi tàu tôi đang vớt cá thì tiếng ầm ầm , tạch tạch ...nổ vang rền , VC đang dồn hoả lực SKZ , B40 , B41 , thượng liên , AK ... tấn công chiếc tàu dòng . Tôi xả hết máy và xử dụng toàn hoả lực đáp trả VC , đồng thời điều động  chiếc của Bạn N.V.B quay lại bắn xối xả vào dọc bờ sông nơi VC dàn phục kích . Tiếng đạn nổ rền vang và khi tôi đảo lại vòng thứ 3 thì tàu tôi trúng 1 trái B40 nát chiếc loa chiêu hồi  . Tôi đang định ủi vào bờ chỗ tôi nghĩ là trọng điểm của VC để ăn thua đủ thì lệnh từ Trung Tâm Hành Quân bảo tôi cặp vào chiếc tàu dòng để tải thương và chúng tôi phải rời vùng ngay để trực thăng vỏ trang Cobra  lên làm việc  .

Khi về đến Căn Cứ  , chiếc tàu dòng phúc trình  là : «  tôi không tròn bổn phận , lo ném cá  , để cho VC tấn công họ «  . Điều đó quá đúng , nhưng  viên Trung Sĩ Cố Vấn Mỹ thì phúc trình là : «  Trung Uý  (tôi) đã anh dũng đánh nhau với VC «   . Cấp Chỉ Huy không biết tin ai ( trừ Bạn Đ.Đ.B  chắc biết ) nên không khen cũng không trách và cũng không bắt tôi phúc trình chi cả .

Khoá chúng ta đa số là dân Toán Đại Cương ( MG ) , Toán Lý Hoá ( MPC)  ... , có thể đây  chỉ là 1 sự ngẩu nhiên nhưng tôi muốn nói với các Bạn là « dường như mọi việc đều có số  « :

• 1   -   Làm sao giải thích được là chỉ 1 trái MK3A2 đủ để làm chết 1 người nhái thế mà 3 trái lựu đạn cùng nổ 1 lược ,chấn động mạnh vô cùng nhưng tại sao 4 con cá chẻm đã không nổi lên cùng lúc ? .
• 2   -  Trái B40 trúng làm nát chiếc loa chiêu hồi , mảnh đạn văng tứ tung làm bể những tấm kính ở phòng lái nhưng tôi , Anh Thuyền Phó và Anh Cố Vấn Mỹ không hề hấn gì , thậm chí nhân viên thủ khẩu 12,7 ly đôi , cách loa  hơn mét chỉ lùng bùng lỗ tai mà không bị mảnh đạn nào
• 3   -  Vì PCF là loại tàu biển nên sân sau có những giàn dây cáp an toàn  , trong lúc đánh nhau  VC đã bắn gảy những cọc giăng dây cáp này nhưng 4 nhân viên xử dụng súng cối 81 ly , đại liên 50, 2M60  cạnh đó không  ai bị thương ? .
• 4   -  2 máy tàu tôi thật ngon lành khi đánh nhau , nhưng khi về ngang Ấp T.H.Đ  nơi an toàn thì bỗng dưng 1 máy bất khiển dụng ?  .

Thực ra , không phải VC dàn quân để  phục kích chúng tôi , mà chúng nhắm vào chiếc tàu trục vớt của Hạm Đội đang trục 2 chiếc Alpha của Giang Đoàn Ngăn Chận , nhưng  Ông Thuyền Trưởng chiếc tàu trục vớt đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và sớm rời vùng  . Không có thầy chùa thì  tôi là thầy pháp lù lù dẩn xác tới để lảnh thẹo vậy .

Sau trận uýnh nhau với VC , tuy có bị thủng vài  chỗ , nhưng tàu tôi vẫn ngon lành nên được BCH chỉ định làm tàu taxi ( taxi boat )  để đêm đêm chở  Ông Đại Tá xuống Ấp T.H.Đ làm  « công tác  dân sự vụ «  .

Đến tháng 8.1971 , sau 13 tháng ở HĐ5DP , một hôm tôi đang tuần tiểu ở cửa Gành Hào  thì được lệnh đem tàu về ngay và bàn giao lại cho Hải Sư N.T.L để «  đi du học khoá đặc biệt ở Hoa Kỳ « .

Tôi thật ngạc nhiên vì không hề xin đi học và trong khoá 17 lại có rất nhiều Bạn thật giỏi anh văn , nhưng lệnh là lệnh tôi phải thi hành . 

KBH Ba Động - HQ460

Thực ra  không phải tôi đi du học mà chỉ đi lảnh và phụ trách chiếc Kiểm Báo Hạm Ba Động HQ 460 ( KBH/ BĐ/ HQ 460)  . 
Tôi nghĩ có lẻ đây là điều mà người ta muốn thưởng cho việc tôi đã cứu mạng cho 1 viên Cố Vấn Mỹ  và đã được Đô Đốc ZUMWALT thưởng cho 1 huy chương .

2  -

Y Tế Hạm HQ 400

Khoảng đầu năm 1973 khi tôi phục vụ ở Căn Cứ Hải Quân / Mỹ Tho ( CCHQ/MT) , một hôm có người Bạn học cũ , là Sĩ Quan Liên Lạc Tình Báo (SQ / LLTB) với HK ( NILO ) vào báo cho tôi tin là «  VC định đánh đắm 1 chiến hạm của ta ở cầu tàu  CCHQ/MT «  .

Tin đúng vào lúc chiếc  Y Tế Hạm HQ 400 (  hay HQ 401) vừa xong công tác dân sự vụ ở thượng nguồn sông Tiền ( Tân Châu , Hồng Ngự ... ) .  Trên đường trở về Sài Gòn đã ghé Mỹ Tho , có lẻ để cho nhân viên xả hơi và đi chợ mua thực phẩm tươi . 

Tôi yêu cầu người Bạn gửi cho 1 công điện chính thức , đồng thời lên trình ngay cho Chỉ Huy Trưởng( CHT) sự việc , tôi xin tăng cường việc ném lựu đạn và gửi công điện báo cho  chiếc Y Tế Hạm cùng 2 đơn vị Bạn đồn trú trong CCHQ/MT là Giang Đoàn 56 Tuần Thám ( GĐ56TT) ( Bạn T.T.M làm CHP ) , Giang Đoàn 42 Ngăn Chận ( GĐ42NC ) ( Bạn N.T.V là CHP ) .

Bình thường mỗi hôm chúng tôi chỉ xử dụng 10  ( 15 ) trái thuỷ lựu đạn  MK3A2 ném không theo giờ giấc nhất định . Hôm đó số lựu đạn được tăng gấp đôi .

Tin tình báo của người Bạn NILO thật chính xác . Hai tên đặc công thuỷ của VC định đánh đắm chiếc Y Tế Hạm vì bị lựu đạn ném nhiều hơn thường lệ nên chưa dám mạo hiểm mà chỉ  thả giữa giòng chờ khi thuận tiện .

Xin được nói sơ về Đặc Công Thuỷ (ĐCT) của VC  . Chúng không có nhiều phương tiện như Người Nhái của ta . Để chống lạnh , chúng chỉ dùng mở bò trộn lọ nghẹ thoa khắp châu thân và uống thêm ít nước mắm . Để thở , chúng không có bình dưỡng khí , nên dùng 1 ống cao su  để ló trên mặt nước khoảng 1 tấc nhờ xuyên qua 1 vật nổi như chiếc dép cao su  . Chất nổ thì chúng cột vào bộp dừa nước chế biến sao chỉ lơ lững dưới nước nhưng không chìm lĩm . Với những phương tiện đơn sơ như thế nhưng tên đặc công thuỷ VC có thể lặn hàng giờ dưới nước .

Không may cho 2 tên đặc công thuỷ này , đang ở giữa giòng thì 1 tàu tuần của Giang Cảnh chạy ngang . Thường thì dù nước lớn hay ròng , các vật nổi trên mặt nước ( như lục bình …) cũng phải trôi xuôi giòng , nhưng chiếc dép cao su có ống thở của 2 tên ĐCT thì lại ngược giòng . 
Thấy việc bất thường nhân viên chiếc Giang Cảnh liền ném xuống 1 , 2 trái lựu đạn chống người nhái làm 1 tên ĐCT chết ngay , 1 tên khác bị thương nặng cố bơi vào  bờ . Có lẻ  vì hoảng hốt thay vì lặn trở về nơi xuất phát là Cù Lao Rồng , tên này lại bơi vô nghịch hướng và bị bắt ở bờ sông thuộc Công Viên Lạc Hồng  . Hắn được đưa vào Bệnh Viện 3 Dả Chiến để chửa trị , nhưng vì lục phủ , ngũ tạng bị chấn động quá mạnh nên đã chết trước khi được Nhân Viên Tình Báo Bạn khai thác . 

Tiểu Khu Định Tường thông báo cho chúng tôi tin tức và chúng tôi cũng  báo ngay cho các Đơn Vị Bạn .

Chiếc Y Tế Hạm HQ 40.. được tin lập tức tách cầu tàu CCHQ/MT chạy một mạch về Sài Gòn .

Không biết họ đã báo cáo thế nào mà Giới chức Cao Cấp ở Bộ Tư Lệnh / Hải Quân ( BTL/HQ) và Bộ Tư Lệnh / Hạm Đội ( BTL/HĐ )  đã khen thưởng và tặng cho chiến hạm này một số tiền khá lớn , trong khi kẻ thực sự có công trong việc này là viên SQ/LLTB đã cung cấp tin chính xác  và  chiếc Giang Cảnh đã hạ 2 tên Đặc Công Thuỷ VC .

Phương cách làm việc của một số giới chức cao cấp của HQ thật kỳ lạ và điều này lại tái diển sau trận hải chiến Hoàng Sa 19.01.1974 mà tôi sẽ kể ở phần sau  .

3 –

4 Chiến Hạm dự trận hải chiến Hoàng SA

Sau trận hải chiến Hoàng Sa , ngày 20.01.1974 chiếc Tuần Dương Hạm Trần Bình Trọng HQ 5 cặp cầu Thương Cảng Đà Nẳng  . Nơi đây , với rừng cờ , biểu ngữ , truyền hình , truyền thanh ... rầm rộ «  mừng chiến thắng Hoàng Sa « . 
Tuy chỉ sau này mới biết được tin Bạn Nguyễn Thành TRÍ – Hạm Phó HQ 10 đã hy sinh , nhưng lúc đó tôi buồn muốn khóc , « chiến thắng sao chiếc HQ 10 bị chìm và HS lọt vào tay TC ? «  . 

Tôi lủi thủi về khu gia binh cách cầu Thương Cảng ĐN hơn trăm mét và khi đang cạo râu  mà sau  5, 6 hôm công tác trong tình thế căng thẳng râu đã mọc dài chơm chởm thì 1 nhân viên của Bạn T.Đ.BÁ - Chánh Văn Phòng/ Bộ Tư Lệnh / HQ / V1DH  ( CVP/BTL/HQ/V1DH ) ra chuyển lệnh là tôi phải vào ngay gặp Đô Đốc / Tư Lệnh / Hải Quân / V1 DH ( ĐĐ.TL/HQ/V1DH ) . 

Khi tôi vào thì Ông đang trong Trung Tâm Hành Quân ( Bạn L.V.THỰ là Giám Đốc)  cùng Đô Đốc / Tư Lệnh / Hải Quân ( ĐĐ/TL/HQ ) và những giới chức cao cấp của HQ , bàn thảo kế hoạch hành quân cứu Thuỷ Thủ Đoàn của chiếc HQ 10 đã đào thoát trên 4 chiếc bè nổi . 

ĐĐ/TL/V1DH  chỉ thị tôi  đến gặp Đại Tá Tư Lệnh Phó ( ĐT/TLP) và khi gặp tôi thì Ông này  phán rằng «  hổm rày anh đi công tác , Phòng 2 của anh tràn ngập công việc , tôi muốn là anh 24/24 ở trong phòng để giải quyết công việc «  . 
Khi đánh nhau với TC , tôi may mắn thoát chết trong đường tơ kẻ tóc trên chiếc HQ 5 , việc đó  dỉ nhiên Ông ĐT không biết , nhưng tôi đi công tác chứ có đi chơi đâu , Ông không hề có 1 lời thăm hỏi .

Thái độ của Ông làm tôi nhớ lại năm 1971 khi phụ trách chiếc KBH / BĐ / HQ460 thì trong thời gian mấy tuần huấn luyện cứu cấp thuỷ nạn ngoài khơi Vũng Tàu trước khi ra Ba Động , tôi bị Ông Tư Lệnh / Vùng 3 Duyên Hải (TL/HQ /V3DH ) « quay như dế« : thậm chí chúa nhật ngày nghĩ Ông còn bắt tôi ra Tư Gia ngoài Vũng Tàu để quay tiếp  . Lần đó  ức quá . tôi cho Ông biết  là  tôi đã bỏ Quốc Gia Hành Chánh (QGHC) , từ chối Quân Y ( QY) là ngành tôi thích nhất để chọn HQ vì lời quảng cáo  HQ là một ngành học uyên bác , một nếp sống hải hồ hào hùng , nhưng vào HQ tôi thất vọng quá .Ông hỏi lý do thất vọng của tôi . Tôi thưa rằng vào HQ tôi không thấy những Niên Trưởng dùng sở kiến  truyền lại cho đàn em , mà thường chỉ dùng cái lon để đè người  .

Không hiểu Ông nghĩ sao mà từ đó rất thương và luôn giúp tôi như trình với ĐĐ/TL/HQ chấp thuận cho tôi giữa năm 1972 về làm Chỉ Huy Phó /CCHQ/MT cũng như sau này khi làm  Tham Mưu Phó / Quân Huấn ( TMP/QH ) ,   khoảng tháng 09 năm 1973 Ông đã  cho phép tôi đi học Khoá Tiếp Liệu ở HK  mà không phải trắc nghiệm anh ngữ  ( Bạn T.V.T khi đó là Phó TP Điều Huấn ) nhưng vì anh ngữ kém và thể diện dân tộc ( học chung với khoá sinh các nước đồng minh ) tôi đã từ chối lòng tốt của Ông .

Sau khi nhận chỉ thị của Ông ĐT/TLP/V1DH , tôi lủi thủi về phòng giải quyết công việc và viết tay 1 phúc trình trao cho Ông Đại Tá Phạm.Văn .Sơn – Giám Đốc Khối Quân Sử , theo lệnh của Bộ Tổng Tham Mưu (BTTM) .

Sau trận hải chiến HS thì có rất nhiều bài viết  và những  cuộc phỏng vấn , nhưng mỗi người chỉ nói theo một góc nhìn và nhận định riêng . Có những điều đúng và cũng có không ít điều vì lý do gì đó thiếu sự trung thực .

   1 – Ngày 15 (14) .01 .1974  HQ16 không có chở toán Địa Phương Quân ( ĐPQ) ra HS để hoán chuyển , Công tác đặc biệt  của HQ16 là chở Toán Thám Sát do Thiếu Tá Phạm Văn HỒNG ( Quân Đoàn 1/Phòng 3/Ban Lảnh Thổ ) làm Trưởng Toán  ( với các thành viên : 2 Tr /U và 1 Nhân Viên Công Binh , Ông G.  KOSH Cơ Quan DAO thuộc Toà Tổng Lảnh Sự Hoa Kỳ ở Đà Nẳng (TLS/HK/ở ĐN ) và tôi thuộc HQ/V1DH ) ra HS nghiên cứu để thiết lập 1 phi trường dành cho phi cơ vận tải hạng nhẹ C 7 .

Nếu là hoán chuyển ĐPQ thì 23x 2 , + 4 Nhân Viên Đài Khí Tượng HS , + 5 nhân viên Toán Thám Sát ( trừ tôi là Hải Quân lệnh trên giữ lại chiếc HQ 5 ) , +  12 nhân viên của chiếc HQ 4 do Tr/U Lê Văn DŨNG làm Trưởng Toán đổ bộ lên đảo   ... (Robert ? )nhưng không đào thoát được và bị TC bắt . Tổng cộng là 67 người , nhưng khi Đề Đốc. L.N.T /TLP/HQ tiếp nhận Tù Binh do TC trao trả  tại sao chỉ có  43 người    ? .

   2 -  Bảo rằng « khi đánh nhau với TC , HQ 4 chỉ xử dụng toàn đại liên «  .  Với 2 đại bác 76,2 ly + ....  mà trước trận chiến  sinh – tử HQ 4 chỉ xử dụng toàn đại liên và cả Thuỷ Thủ Đoàn của HQ 4 đều im tiếng là điều đáng ngạc nhiên . 

Để tìm hiểu sự thật ,3 lần tôi đã phone sang Đức  nói chuyện với Niên Trưởng Nguyễn Thanh SẮC – Khoá 11 Sĩ Quan Hải Quân / NhaTrang – Hạm Phó chiếc HQ 4 , khi đánh nhau với TC  Ông phụ trách sân sau  có khẩu 76,2 ly . Chính Ông đã xác nhận với tôi là khẩu đại bác này đã bắn hằng trăm quả  ( tôi không nhớ con số) . Tôi đề nghị vì danh dự của Thuỷ Thủ Đoàn chiếc HQ 4 , Ông nên lên tiếng . Ông trả lời là  " từ lâu đã thiền , mọi việc đều buông bỏ ". Tôi cho Ông biết là tôi cũng thiền từ 1983 và  Vua Trần Nhân TÔN , Tổ của Phái Thiền Yên Tử cũng không hề buông bỏ mọi việc . Chính Ông đã du hành sang Đồ Bàn , chủ động việc gả Công Chúa Huyền Trân cho Vua Chế Mân để tạo hoà khí cho 2 nước Việt – Chiêm  .  Niên Trưởng.N.T.S vẫn khư khư và tôi bỏ cuộc .

Tuy nhiên , dù ở cương vị  Chỉ Huy tổng quát việc đánh nhau với Hải Quân / Trung Cộng (HQ/TC) nhưng ĐT/H.V.NGẠC ở trên chiếc soái hạm HQ 5 , làm sao Ông dám quả quyết về những gì trên chiếc HQ 4 , vã lại Ông  cũng biết rất rõ là cho tới phút chót của cuộc chiến HQ. 5 chỉ còn 1 khẩu 40 ly số 43 là khiển dụng , thế tại sao Ông lại có thái độ không tốt với chiếc HQ 4 , thật là điều khó hiểu ? .

   3 – Còn về phúc trình của Ông Gerald KOSH thuộc tài liệu mật của HK vừa được giải mả thì càng  buồn cười . Đọc bài viết hoang tưởng của Ông , chắc không ai nghĩ Ông là tù binh của TC  bị bắt chung với Toán Thám Sát HS , mà nghĩ Ông là người soạn kế hoạch hành quân và điều động những toán quân TC !!! .

   4 -  Riêng về bài  « Sự thật về trận hải chiến HS « của HQ Tr/Tá Lê Văn THỰ – Hạm Trưởng / HQ16  thì " không tưởng tượng nổi " . Ông phịa không biết bao nhiêu điều ( xin đọc những bài viết của  Tr/U Bùi Ngọc NỞ  K19 SQHQ/NT , Th/U Phan Công MINH K24 SQHQ/NT, Ch.U Phan Tất NGƯU ...  thuộc HQ5) để  suy gẩm về giá trị  bài viết  của Tr/Tá HT/HQ16  . Tr/Tá THỰ  cho là «  « .......... HQ 4 và HQ 5 chỉ ở vòng ngoài ( Wait and see ) và chẳng bị trầy 1 mảnh sơn ..... » . 

HQ 4 đã báo cáo là trúng tối thiểu 300 lỗ đạn lớn nhỏ . 

HQ 5 sau khi được CCYT/TV /ĐN vá tạm 1 số lỗ đạn gần mặt nước để tiếp tục công tác  Hành Quân Trần Hưng Đạo 48 ở Trường Sa . 
Đến tháng 04.1974 khi về Hải Quân Công Xưởng  xin sửa chửa thì người ta còn đếm được trên trăm lỗ đạn  .

Bản thân tôi , tuy không là nhân viên cơ hữu của HQ 5 , nhưng được dự hải chiến  ở  trên chiếc hạm này ,  tôi khẳng định  ‘ dù  là trận hải chiến đầu tiên của HQ/VNCH nên chưa ai có kinh nghiệm , nhưng thuỷ thủ đoàn của HQ 5 đã chiến đấu «  vô cùng anh dũng «  ‘ .

.................................................................................................

.................................................................................................

Trong trận hải chiến HS 19.01.1974 , từ người chỉ huy cao cấp nhất cho đến người Thuỷ Thủ ai cũng chỉ thấy , biết và nhận định theo góc nhìn của riêng mình . Thế nhưng không rõ vì lý do gì lại có những điều xảy ra thật lạ lùng :

 Giống như lần tưởng thưởng chiếc Y Tế Hạm HQ 40..năm 1973 , Cấp Chỉ Huy HQ ở Sài Gòn đã

không phối kiểm , hấp tấp nghe theo những lời không đúng sự thật để chỉ vinh danh HQ 16 và

bạc đải các chiến hạm tham chiến khác "  .

Chúng ta là những người từng được hấp thụ nền Giáo Dục Nhân Bản của VNCH  , khác xa với sự điêu
ngoa , xảo trá của người CS , vã lại phần lớn chúng ta đều xuất thân từ những quân trường danh tiếng
Không thể vì lý do gì đó ( hư danh , bè phái , ... ) mà phát ngôn sai trái hoặc bẻ cong ngòi bút , bóp méo
lịch sử . Điều đó chỉ có lợi cho kẻ thù của dân tộc ta là VC và TC  .

  

Paris , tháng 09.2014

         HQ .TKD